Taşlama tezgahları, takım tezgahları arasında yer alır ve aşındırma yoluyla, yani talaş kaldırmadan işleme yapar. Bu makineler taşlama taşlarıyla çalışır ve üç farklı eksende işlem yapar. Ayrıca bir soğutma sistemine sahiptirler. Piyasada farklı taşlama tezgahı türleri bulunur: yatay milli satıh taşlama tezgahı ile üniversal, konsollu ve sabit yataklı tezgahlar gibi.
Yatay milli satıh taşlama tezgahının özellikleri
Taşlama tezgahları, alın işleme ve borlama gibi çok sayıda parça işleme operasyonunu gerçekleştirebilmeleriyle öne çıkar. Bu tür takım tezgahları, ölçülerde hassas sonuçların yanı sıra yüzeylerde üstün bir yüzey kalitesi elde edilmesini de sağlar; ayrıca taşlama sonrasında parçalar polisaj ve lepleme işlemlerine tabi tutulabilir.
Isıl işlem görmüş sertleştirilmiş çelikten üretilmiş parçaları işleyebilen bir taşlama tezgahında en önemli unsur, taşlama taşları adı verilen sağlam disklerdir. Bu taşlar, fazla malzemeyi kolaylıkla ve hassasiyetle kaldırır. Nitekim taşlama tezgahları, bir parçada boyutsal ve yüzeysel toleranslar elde edebilme kabiliyetleri nedeniyle mevcut en hassas takım tezgahları olarak kabul edilir.
Yatay milli satıh taşlama tezgahları, sektördeki diğer tüm taşlama tezgahları gibi, işlenecek parça ile makine arasındaki büyük orantısızlıkla dikkat çeker; bu tezgahlarda amaç titreşimleri önlemektir, bu nedenle taşlama tezgahlarının bileşenleri çok sağlam ve büyük boyutludur.
Taşlama tezgahı türleri
Taşlama tezgahı seçimi işleme ihtiyaçlarına göre yapılmalıdır: işlenecek parçaların şekli ve özellikleri; bunun yanı sıra bağlama kolaylığı, üretim kapasitesi ve taşlama taşının ulaşabileceği hız.
Taşlama tezgahı türleri arasında şunlar yer alır:
- Üniversal silindirik taşlama. Bu tür taşlama tezgahları düz, eğrisel ve alın düzlemi şeklindeki dönel yüzeylerin işlenmesinde kullanılır. Dış ve iç silindirik yüzeylerin, iç ve dış konilerin taşlanmasında, alın taşlamada ve dönel yüzeylerde kullanılırlar. Büyük boyutlu olmalarıyla bilinirler.
- Yatay milli satıh taşlama tezgahı veya düzlem taşlama tezgahı: taşlı bir kafaya ve üzerine işlenecek parçanın yerleştirildiği, ileri-geri hareket eden boyuna bir arabaya sahiptir. Düz parçaların yanı sıra kalıpların taşlanmasında da kullanılır.
- Alın tipi taşlama. Bu takım tezgahında taş dik iş mili üzerinde döner ve ilerleme doğrusaldır. Malzemeyi hızlı kaldırmaları nedeniyle tercih edilirler, ancak bazıları çok hassas olabilir.
- Puntasız taşlama veya centerless. Burçlar gibi küçük boyutlu silindirik parçaların taşlanmasında kullanılır. Seri üretime olanak tanır.
- Takım bileme tezgahı. Kesici alet ve takımların bilenmesinde kullanılır.
Yatay milli satıh taşlama tezgahı nedir?
Yatay milli satıh taşlama tezgahı (teğetsel taşlama tezgahı), düz yüzeylerin taşlanmasında kullanılan yüksek hassasiyetli bir takım tezgahıdır. Parça, yatay eksenli silindirik bir taşın çevresine teğetsel temas ettirilerek işlenir. Bu makinede hareket dairesel olup üniversal taşlama tezgahında olduğu gibi, fazla malzeme aşındırma yoluyla kaldırılır.
Yatay milli satıh taşlama tezgahı sağlam bir yataktan oluşur; yatağın arka kısmında, aşındırıcı takımın bulunduğu taş kafasını taşıyan düzenek yer alır. Bu kafa, kolon üzerine oturan kızaklara sahip bir döküm gövdeden ve iş milinin yerleştirildiği yataklardan oluşur.
Bu tür taşlama tezgahlarında motor, elastik bir kaplin aracılığıyla iş milinin bir ucuna bağlanır. İş milinin hareketi dikeydir ve bir el çarkıyla, manuel veya otomatik olarak kontrol edilir. Daha önce belirtildiği gibi, her taşlama tezgahının en önemli parçası taşlama taşıdır. Taş; aşınmaya, kırılmaya ve sıcaklığa karşı inanılmaz derecede sert ve dayanıklı aşındırıcı tanelerden oluşur. Taşın çapına bağlı olarak dönüş hızı dakikada 30.000 devire (rpm) ulaşabilir.
Ayrıca makine yatağının kızakları üzerinde, makine tablasının dayandığı bir enine araba kayar. Tabla boyuna yönde hareket eder.
Çalışma prensibi ve hareket eksenleri
Yatay milli satıh taşlama tezgahı, düz yüzeylerin ve doğrusal profillerin aşındırma yoluyla işlenmesinde kullanılır. Bu makinede parça, manyetik tabla veya makineye özgü herhangi bir aparat kullanılarak tablaya bağlanır. Ardından yüksek hızla dönen taş devreye alınır ve işlenecek parçanın yüzeyine teğetsel olarak yaklaştırılır.
Bu tür taşlama tezgahlarında dikey ve enine eksenler büyük bir hassasiyetle kontrol edilir; parça uygun şekilde konumlandırılırsa, yüzeylerin taşlanması için aşındırıcı taşın çevresiyle çalışmak mümkündür. Taşın yan yüzü ise alınların taşlanmasında kullanılır.
Yatay milli satıh taşlama tezgahı üç farklı hareket eksenine sahiptir:
- Z ekseni: kesme gücünü sağlar ve aşındırıcı taş bu eksene monte edilir.
- X ekseni: yataydır ve parçanın bağlandığı yüzeye paraleldir. X ekseni Z eksenine göre yataydır.
- Y ekseni: dikeydir ve X eksenine diktir. Bu eksen sayesinde taş ile parça yüzeyi arasında yaklaşma mümkün olur.