Sayısal kontrollü makineleri programlamanın iki yolu vardır. Biri ISO yöntemi, diğeri ise CNC konuşmalı programlama dilidir. ISO programlama seri üretime odaklanırken konuşmalı programlama küçük serilerin veya tekil parçaların üretimine odaklanır. Konuşmalı yöntem, üretilecek parçaların programlamada esneklik ve çeviklik gerektirmesiyle öne çıkar.
Konuşmalı programlamanın temel noktaları
CNC konuşmalı programlama dili ilk kez ABD'nin Massachusetts eyaletindeki MIT'de ortaya çıktı. O dönemde araştırmacılar, bir bilgisayarla kontrol ederek büyük boyutlu bir freze tezgahını otomatikleştirmeyi başardılar. O döneme ait ilginç bir bilgi: Bir takım tezgahının ilk otomasyonunun gerçekleştirildiği bilgisayar, freze tezgahının kendisinden çok daha büyüktü.
Neyse ki bilgisayarlar yıllar içinde gelişti; giderek küçüldü ve kullanımı kolaylaştı. Bu sayede CNC farklı takım tezgahlarına yayıldı ve metal işleme sektörüne büyük faydalar sağladı.
CNC nedir?
CNC, yani Bilgisayarlı Sayısal Kontrol, bazı takım tezgahlarında bulunan ve tezgahın konumunu ve hızını bir bilgisayarın kontrol etmesini sağlayan bir teknolojidir. Sayısal kontrol sayesinde makine, elle yapılması çok daha zor, pahalı ve bazen imkânsız olan hareketleri ve işleri gerçekleştirebilir.
Örneğin bir CNC makine, makineye önceden yüklenmiş belirli şablonları uygulamak için bir takımın üç eksenini aynı anda hareket ettirebilir. Makineyi bilgisayar kontrol ettiği için bu sistemin en büyük avantajlarından biri, operatörün her an başında bulunmasına gerek olmamasıdır. Bu nedenle CNC makine kullanmanın faydaları arasında üretim maliyetlerinin düşmesi, daha az işçilik ve daha iyi atık yönetimi yer alır.
Peki neden sayısal kontrol deniyor? Çünkü bilgisayarın belirli bir işi gerçekleştirmek için tüm bu görevleri yürütebilmesi, sayısal kodlarla programlanmasını gerektirir. Daha önce belirttiğimiz gibi bu, ISO ya da konuşmalı programlama ile yapılabilir. Bilgisayar, yapılması istenen işin komutlarını alır ve takım tezgahı için komutlara dönüşen bir şablonu veya mantıksal bir sırayı izler.
CNC konuşmalı programlama nasıl çalışır?
CNC konuşmalı programlama bugün, işlemin elle yapıldığı birkaç on yıl öncesine göre çok daha kolaydır. Günümüzde operatör, makinenin yapmasını istediği işlemi seçer; işe başlamadan önce doldurulması gereken tüm verileri ve alanları soran ise makinenin kendisidir. Böylece programlama çok daha basit ve hızlı hâle gelir.
Bu programlamayı yapmanın daha da kolay bir yolu CAD/CAM yazılımlarıdır. CAD, tasarımların bilgisayarda yapılmasını sağlar; ardından bu tasarım CAM yazılımı sayesinde bir dizi komuta dönüştürülür. Böylece konuşmalı programlama (yani bilgisayara verilen komutlar), bir dizi hesap ve işlem yapılarak doğrudan operatör tarafından elle girilebilir ya da CAD ve CAM gibi yazılımlar sayesinde otomatik olarak oluşturulabilir.
Makineler çalışabilmek için belirli bir dil kullanır. Yani bir dizi görevi yerine getirebilmek için işlenecek bir dizi veri; talaşlı işleme yapabilmek için makinelerin özel komutlara ihtiyacı vardır. İşleme sürecinin aynı aşamasına karşılık gelen veri, bilgi veya komutların bütününe blok veya sekans denir. Bu komutlar, özel yazılım aracılığıyla makinenin kendisi tarafından yorumlanır; işlenebilmeleri için de komutların işlemeye ait geometrik, makine ve teknolojik fonksiyonları içermesi gerekir.
CNC dilinin kodları
Metal işleme dünyasında sektörün faaliyetlerinin önemli bir bölümünü DIN standartları belirler. Konuşmalı programlamada da bu standartlar istisna değildir. CNC'de kullanılan başlıca kodlar 66024 ve 66025 numaralı standartlardan gelir.
Bu kodlar arasında, bir sekans veya blok numarasına karşılık gelen adresi ifade eden N harfi bulunur. N ana komuttur ve üç ila dört basamaklı bir sayısal kodla birlikte kullanılır; programlanabilir blok sayısı en fazla 1000'dir. Bu sayı aralığı N000'dan N999'a kadar uzanır. CNC konuşmalı programlamada ayrıca, takım tezgahının X, Y ve Z eksenlerine göre ölçülere ait adresleri belirlemek için X, Y ve Z harfleri kullanılır. Hazırlık fonksiyonlarına karşılık gelen adres olan G harfi de kullanılır. G kodları, işleme sırasında takımın izlemesi gereken yolun biçimini, otomatik çevrimleri, programlamayı, takım düzeltmesini vb. belirtir. G harfi iki basamaklı bir sayısal kodla birlikte kullanılır ve G00'dan G99'a kadar 100 fonksiyon programlanabilir.