Industria metalmekanikoa oso garrantzitsua da jarduera ekonomiko guztientzat, hura arduratzen baita produktuak ekoizpen-kate desberdinetako gainerako katebegiei banatzeaz. Makineriaren, erreminten eta piezen bidez egin dezake hori, hala nola automobilen piezen bidez.
Zer da metalmekanika?
Metalmekanikaren definizioa zabala da, eta beste industriei piezak hornitzeko balio duten industria-makinak eta erremintak hartzen ditu barnean. Metalmekanikaren sektorerako lehengai garrantzitsuena metala eta burdinazko aleazioak dira, eta horiekin kapital produktiboko ondasunak sortzen dira. Horrenbestez, metalmekanika da beste jarduera ekonomiko batzuk egiteko erremintak eta baliabideak hornitzeaz arduratzen dena.
Metalmekanika da gainerako jardueren abiapuntua. Adibidez, automobilgintza, aeroespazioa, elikagaigintza, manufaktura, eraikuntza, meatzaritza edo nekazaritza hornitzen ditu, besteak beste. Diziplina honen helburua lehengaia (metalak) eraldatzea da, xaflak, plakak eta abar lortzeko; horiek, eraldatu ondoren, beste produktu batzuen, automobilen esaterako, ordezko pieza edo osagai gisa erabiliko dira.
Sektore honen ezaugarria da ekoizpen-prozesuen konplexutasun handia, eta behar bezala gauzatzeko zehaztasun handia eskatzen dute. Gainera, industria hau osatzen duten makina-erreminta desberdinetan adituak diren profesionalek osatzen dute: tornulariak, fresatzaileak, artezleak, matrizegileak, galdatzaileak, soldatzaileak, CNC operadoreak eta abar.
Industria metalmekanikoak bi diziplina har ditzake:
- Metalurgia: mineral metalikoetatik metalak lortu eta tratatzeko teknika.
- Siderurgia: metalurgiaren adar bat da, eta burdinaren teknologiak, haren ekoizpena eta karbonoarekiko aleazioak aztertzen ditu.
Industria metalmekanikoko makinak
Nabarmendu behar da metalmekanikan lehengaiari egiten zaion lanari mekanizazioa deitzen zaiola. Industrian hiru mota daude:
- Txirbil-harroketarekin, hau da, txirbil edo xafla txikiak kenduz.
- Txirbil-harroketarik gabe: piezak konformatzea edo deformatzea dakar.
- Mekanizatutako piezen gainazalaren urradura edo higaduraren bidez.
Zalantzarik gabe, industria metalmekanikoaren osagai nagusia makina-erremintak dira, lehengaia landu eta itxuratzeko ekoizpen-prozesuetan parte hartzen baitute. Makina bakoitzak hainbat prozesu egin ditzake, denbora gehiago edo gutxiagoan eta ebaketa-erreminta espezifikoak erabiliz. Gainera, makina-erreminta horietako bakoitzak modu desberdinean mekanizatzen ditu piezak, eta ohikoena txirbil-harroketa da.
Tornua
Tornua industria metalmekanikoko makina-erreminta garrantzitsuenetako bat da, eta, izan ere, asmatu zen lehen makina-erreminta dela uste da, K.a. 850. urtekoa baita. Tornua erreminta multzo bat da, eta hainbat prozesuren bidez biraketa-forma geometrikoko piezak mekanizatzeko aukera ematen du.
Makina honetan, pieza plater batean finkatzen da eta biratu egiten da; bitartean, ebaketa-erreminta bat edo gehiago haren gainazalera hurbiltzen dira aitzinamendu-mugimendu batean, txirbila ebakitzeko. Tornuek mekanizazio-eragiketa ugari egin ditzakete: hainbat pieza zilindratu, zulatu, ildaskatu, arbastatu eta moztu ditzakete.
Fresatzeko makina
Tornuarekin batera, fresatzeko makina industria metalmekanikoko ezinbesteko beste makina bat da. Makina honek fresa izeneko ebaketa-erreminta birakaria erabiltzen du. Fresatzeko makinak, tornuak bezala, txirbil-harroketa bidez mekanizatzen ditu piezak, eta mekanizazio-eragiketa ugari egin ditzake, hala nola zulaketa. Fresatzeko makinetan pieza da ebaketa-erremintara hurbiltzen dena, makinaren orgen mugimenduari edo mahaiaren mugimenduari esker (fresatzeko makina bertikaletan).
Zulatzeko makina
Fresatzeko makinek eta tornuek zulatzeko gaitasuna izan arren, piezetan zuloak egiteko makina-erreminta espezifiko bat dago. Tailerretan oso erabilia da, eta hainbat formatan aurki daiteke: mahai-gaineko zulatzeko makinetatik hasi eta tamaina handiko piezak mekanizatzeko makina konplexuetaraino. Aurreko bi makinek bezala, zulatzeko makinak ere txirbil-harroketa bidez lan egiten du.
Prentsa
Prentsa metalezko xaflak edo plakak mekanizatzeko erabiltzen da, konformazio- eta deformazio-prozesuen bidez; txirbil-harroketarik gabe lan egiten duten makina-erremintetako bat da.
Artezteko makina
Aurrez mekanizatutako pieza baten gainazalaren higadura eragiten duen makina-erreminta da, urraduraren bidez. Horretarako, harri artezkaria erabiltzen da.
Industria metalmekanikoko deformazio-prozesuak
Makina-erremintez gain, industria metalmekanikoak hainbat prozesu hartzen ditu barnean, lehengaiari forma emateko. Hauek dira:
- Galdaketa. Prozesu horretan material bat urtu egiten da, eta lortutako likidoa molde batean sartzen da, eta bertan metala solidotu egiten da.
- Forja. Deformazio-lana da, beroan edo hotzean egin daitekeena, eta konpresio-indarren bidez deformatzen da materiala.
- Ijezketa. Siderurgiaren prozesu osagarria da, eta bertan altzairu gordin urtua ijezten da; ijezketaren helburua altzairu hori merkataritzako profil desberdin bihurtzea da.