Fresaketa zilindrikoa eta frontala txirbil-harroketa bidezko mekanizazio motetako bi dira, eta fresatzeko makina batean egin daitezke. Fresaketa bidezko mekanizazio mota makina honen ebaketa-erremintaren, hau da, fresaren, mugimenduak zehazten du.
Zer da fresatzea?
Fresatzea mekanizatzen ari den pieza bati materiala moztea edo kentzea da, fresa izeneko erreminta birakari baten bidez. Fresak hainbat aho ditu, hortz edo plakatxo deituak, eta makina-erremintaren edozein ardatzetan aitzinamendu-mugimenduak egiten dituzte. Fresaketa-eragiketak fresatzeko makinan egiten dira, eta makina horrek txirbila harrotuz mekanizatzen du.
Fresatzeko makinak hainbat material mekaniza ditzake, hala nola metalak, altzairua, burdinurtua, metal ez-burdinazkoak, egurra eta material sintetikoak; gainera, gainazal lauak edo kurbatuak, horzdunak eta abar dituzten piezak landu ditzake. Bestalde, mekanizatzen diren piezak arbastatu edo fintu daitezke.
Fresatzeko makina unibertsal tradizional batean, ebaketa-erreminta mahaiaren gainean mugitzen da piezaren gainazalera iritsi arte, mugimendu birakari batean. Horri esker, forma oso askotarikoak eta konplexuak lor daitezke.
Fresatzeko makina motak
Fresatzeko makina guztiek ezin dute fresaketa zilindrikoa eta frontala egin. Mekanizazio mota erabiltzen den fresatzeko makinaren araberakoa da. Gaur egun fresatzeko makina mota asko daude, eta erremintaren orientazioaren eta makinaren ardatz kopuruaren arabera sailka daitezke. Fresatzeko makina bereziak ere badaude.
Erremintaren orientazioaren arabera, fresatzeko makina hauetakoa izan daiteke:
- Horizontala. Makina mota honek fresa zilindrikoak erabiltzen ditu, makinaren buruak eragiten duen ardatz horizontal batean muntatuta. Karnero izeneko zubi irristakor bat du.
- Bertikala. Ardatza bertikalki eta lan-mahaiarekiko perpendikularki kokatzen da. Makina honen fresak ardatz nagusian muntatzen dira, eta beren ardatzaren inguruan biratzen dute. Fresatzeko makina bertikalak bankada finkokoak edo dorre zein kontsola motakoak izan daitezke.
- Unibertsala. Karnero izeneko zubi irristakor bat du, gida batzuen gainean aurrera eta atzera mugitzen dena.
Fresatzeko makina bereziak:
- Zirkularrak
- Kopiatzaileak
- Gantry motakoak
- Zubi mugikorreko fresatzeko makina
- Egurrerakoak
Ardatz kopuruaren arabera:
- Hiru ardatz. Fresatzeko makina hauek piezaren eta erremintaren arteko mugimendua kontrolatzen dute X, Y eta Z plano kartesiarrean.
- Lau ardatz. X, Y eta Z ardatzez gain, A ardatzean ere mugitzen dira. Ardatz horrek piezaren biraketa kontrolatzen du ardatz baten inguruan. Fresaketa zilindrikoa egiten dute.
- Bost ardatz. Piezaren eta erremintaren arteko X, Y eta Z ardatzetako mugimenduaz gain, piezaren biraketa kontrolatzen da bi ardatzen inguruan (perpendikularra eta paraleloa), baita piezaren biraketa ardatz horizontal baten inguruan eta erremintaren inklinazioa ere. Bosgarren ardatz hori B ardatza da.
Zer da fresaketa zilindrikoa eta frontala?
Fresatzeko makina guztiak ez dira gai fresaketa zilindrikoa eta frontala egiteko. Ba al dakizu zertan datzan fresaketa mota horietako bakoitza?
Fresaketa zilindrikoa
Mekanizazio honetan, fresaren biraketa-ardatza mekanizatu beharreko piezaren gainazalarekiko paraleloa da. Erabiltzen den fresak hortz sorta bat du zirkunferentzia osoan zehar, eta hortz horiek erremintaren ebaketa-puntu gisa jarduten dute. Fresaketa zilindrikorako, fresek ildaska zuzenak edo helikoidalak izan ditzakete, eta horren arabera ebaketa-sekzioa ortogonala edo zeiharra izango da.
Fresaketa zilindrikoari fresaketa periferikoa edo tangentziala ere esaten zaio. Tangentziala esaten zaio ebaketa-erremintaren periferian dauden hortzek egiten dutelako mekanizazioa. Ardatza behar bezala lerrokatuta ez dagoenean, piezaren gainazalean uhindurak sortzen dira.
Fresaketa zilindrikoa, bestalde, bi motatakoa izan daiteke:
- Kontrako noranzkokoa edo aurkakoa. Mekanizazio honetan pieza fresaren mugimendu birakariaren kontrako noranzkoan aitzinarazten da. Pieza aurrera doan heinean, harrotzen diren txirbilak handiagoak dira eta pieza altxatu egiten da fresaren eraginez; horrek bibrazioak sortzen ditu. Material asko harrotzen denez, ebaketa-erreminta azkar higatzen da, potentzia handiagoa kontsumitzen da eta gainazalak uhindurak ditu.
- Noranzko berekoa. Fresa eta pieza noranzko berean mugitzen dira. Fresaren ahoek txirbilaren gehieneko lodiera mozten dute eta ez da bibraziorik sortzen. Erremintaren aitzinamendua handiagoa da, baina kontsumitutako potentzia txikiagoa. Gainazaleko akabera hobea da.
Fresaketa zilindrikoan harrotzen diren txirbilek koma-forma dute; beraz, fresa helikoidalak erabiltzea gomendatzen da.
Fresaketa frontala
Fresaketa frontalean fresa makinaren ardatz nagusian edo erreminta-euskarri batean muntatzen da. Ebaketa-erremintak piezarekiko perpendikularra den biraketa-ardatza du. Fresaketa frontaleko fresek ebaketa-ahoak dituzte, erremintaren aurrealdean eta periferian banatuta.
Hortz periferikoek lodiera erregularreko txirbilak harrotzen dituzte, eta lan-karga uniformea da. Horri esker, hobeto aprobetxatzen dira fresatzeko makinaren errendimendua eta potentzia. Erremintaren aurrealdean dauden hortzei esker, mekanizazioaren kalitatea askoz hobea da. Fresaketa frontala fresatzeko makina unibertsalekin egin daiteke.