Mekanizazioa da industria metalmekanikoko piezak fabrikatzeko prozesurik garrantzitsuena. Prozedura horri esker, gainerako industriei (manufaktura, automobilgintza, aeroespaziala eta abar) produktuak egiteko banatuko zaizkien piezak sor daitezke. Hala ere, tailer bateko mekanizazio-eremuak funtsezko zeregina du lan horiek arrakastaz egin ahal izateko.
Zer da mekanizazioa?
Mekanizazioak industria metalmekanikoan egiten diren lanak dira, eta lehengaia gainerako industriei banatzen zaizkien pieza eta osagai bihurtzean datza. Gaur egun hiru mota daude: txirbil-harroketarekiko mekanizazioa, txirbil-harroketarik gabekoa eta urraduraz egindakoa.
Txirbil-harroketarekiko mekanizazioa
Lehen taldean tornuak eta fresatzeko makinak bezalako makina-erremintetan egiten diren lanak daude. Ekipo horiek ebaketa-erremintak erabiltzen dituzte (barenak, fresak, ebakiak eta abar), eta, landu beharreko piezaren gainazalera hurbiltzean, soberako materiala kentzen diote, nahi den diseinua eta forma lortzeko. Kentzen den materiala tamaina eta lodiera desberdineko xafla txikietan askatzen da, eta txirbil deritze.
Era berean, txirbil-harroketa bidezko mekanizazio-prozesuak honela sailka daitezke:
- Arbastatzea: lan mota honetan material asko kentzen da, baina zehaztasun txikiz.
- Akabera: teknika honekin material gutxi kentzen da, baina zehaztasun handiz. Mekanizazio mota hau azken prozesu gisa erabiltzen da, piezari gainazaleko akabera hobea emateko.
Txirbil-harroketarik gabe
Txirbil-harroketarik gabeko mekanizazioak, aurretik deskribatutako mekanizazioak ez bezala, ez du material-hondakinik sortzen duen ebaketa-erremintarik erabiltzen. Lan mota hau prentsak bezalako makinek egin dezakete, metal-xaflen konformazio- eta deformazio-prozesuak bakarrik egiten baitituzte. Hau da, pieza ez da mozten, eraldatu egiten da soilik. Talde honetan daude, halaber, teknika oso aurreratuak, hala nola laser bidezko ebaketa eta ur-zorrotada bidezkoa; horietan pieza moztu egiten da, baina ez da material-hondakinik sortzen. Forjaketa eta soldadura ere txirbil-harroketarik gabeko mekanizazioaren parte dira.
Urraduraz egindako mekanizazioa
Azkenik, urraduraz egindako mekanizazioak artezteko makinetan egiten dira. Makina horiek harri artezkaria izeneko erreminta batekin funtzionatzen dute; izenak dioen bezala, harriaren material urratzaileek mekanizatu beharreko piezaren gainazala higatzen dute, txirbil-harroketarik sortu gabe. Mekanizazio mota hau torneaketa bezalako beste prozesu batzuen osagarria da.
Tailerreko mekanizazio-eremuaren optimizazioa
Makinak eta haien ebaketa-erremintak ez dira ezinbesteko gauza bakarrak mekanizazio egokia egiteko. Pieza bakoitza lantzeko prozesu espezifikoak eta beharrezko erremintak erabiltzeaz gain, tailer barruko mekanizazio-eremua ere garrantzitsua da. Tailer batek leku nahikoa izan behar du lanerako behar diren makina-erremintak jartzeko; adibidez, prentsa tamaina handiko makina da, eta leku egokia behar du, bertan mekanizatzen diren piezak (metal-xaflak) handiak baitira.
Aitzitik, fresatzeko makina bertikalek eta, oro har, ardatz bertikal baten arabera lan egiten duten makina guztiek ez dute luzetarako leku handirik behar. Makina horietan, mugimendua goranzkoa eta beheranzkoa da; tornu paraleloak bezalako makina horizontaletan, mugimendua horizontala da beti, bankadan zehar.
Baina mekanizazio-eremua ez da makina-erremintak jarriko diren lekua soilik, baita haiek antolatzeko modua ere. Tailerra optimizatzeko, eta bertan egiten diren mekanizazio motaren arabera, komeni da makinak zirkuituan jartzea; hau da, operadoreen lana errazten duen ordena bati jarraituz. Hori gomendatzen da, batez ere, pieza-eredu mugatuak eskala handian ekoizten diren lantegietan.
Plangintza egokia izatea ere oso lagungarria izan daiteke tailerrean. Horrek antolaketa hobea ez ezik, makinen eta operadoreen eraginkortasun handiagoa lortzen ere laguntzen du. Horregatik, komeni da lanaren kontrola eta lan-egutegia eramatea, piezak bezeroari adostutako epean entregatu ahal izateko.
Makinaren mekanizazio-eremua
Azkenik, mekanizazio-eremuak piezaren sorkuntza-prozesua egiten den makinaren zatia ere hartzen du barne. Mekanizazio-eremua mahaiak, bankadak eta buruak osatzen dute. Makina-erreminta bakoitza desberdina da, eta bertan egiten den mekanizazio-prozesuaren arabera funtzionatzen du. Aurretik deskribatutako mekanizazio-prozesuen artean, txirbil-harroketa bidez egiten denak eskatzen du mekanizazio-eremuaren zaintzarik handiena.
Deskribatu dugun bezala, txirbil-harroketak tamaina eta lodiera desberdineko hondakinak sortzen ditu, eta makinaren bankadan pilatzen dira. Aldian-aldian garbitzen ez badira, txirbil-metaketak ekipoetan matxurak eragin ditzake.
Makinen mantentze-plan bati jarraitzea beharrezkoa da ekipoen errendimendua eta bizitza baliagarria hobetzeko. Makina-erreminta bakoitzak bere mantentze-estrategia du; astekoa izan daiteke (mekanizazio-eremuaren garbiketa barne), hilekoa, seihilekoa edo urtekoa. Ekipoaren garbiketa eta txirbilen kentzea operadoreak berak egin dezake, berariazko eskuila bat erabiliz.