EDM edo elektrohigadura kontzeptua ezagutzen baduzu, jakingo duzu txirbil-harroketa bidezko mekanizazio-prozesu ez-konbentzional honek garrantzi handia hartu duela azken urteotan. Mekanizazio hori gabe, oso zaila edo ia ezinezkoa litzateke ezaugarri oso konplexuak dituzten piezak lantzea. Gainera, haren ospea ez dago soilik eskaintzen dituen abantailetan, baita aplikazioetan ere. Jarraian, mekanizazio honen errepaso labur bat egingo dugu, eta haren erabilera nagusiak zein diren ikusiko dugu.
Zer da elektrohigadura edo EDM?
Elektrohigadura (edo EDM, ingelesezko siglen arabera) material eroalea energia termikoaren bidez harrotzen duen mekanizazio-prozesu bat da. Energia hori deskarga elektriko oso labur, zehatz eta kontrolatuen bidez lortzen da (2 eta 2.000 µs artekoak), erremintaren (elektrodoaren) eta piezaren artean, fluido dielektriko baten laguntzarekin. EDMa gainerako mekanizazio-prozesuetatik bereizten da materiala harrotzen duelako piezarekin kontaktu fisikorik izan gabe («gap» izeneko 0,5 mm inguruko tartea).
EDM bidezko mekanizazioaren 2 mota nagusi daude:
- Sartze bidezko elektrohigadura: zulo eta forma itsuen mekanizazioa. Elektrodoak piezan mekanizatu nahi den forma du.
- Hari bidezko elektrohigadura: zulo iragankorren eta oso ingerada konplexuen mekanizazioa. Elektrodoa pieza mozten duen hari jarraitu bat da.
EDMaren abantailak
EDM prozesua mekanizazio tradizionalak baino azkarragoa eta eraginkorragoa dela frogatu da: ekoizpen-denbora eta horri lotutako kostuak murrizten ditu, eta garrantzi handia hartu du industria askotan, batez ere eskaintzen dituen abantailengatik. Esanguratsuenak hauek dira:
- Mekanizazio honek mota guztietako tamaina eta lodierak lantzeko aukera ematen du (pieza txiki-txikietatik dimentsio handikoetara), baita material hauskor eta erraz deformagarriak ere. Gainera, forma oso konplexuak lor daitezke, operadorearen esku-hartze txikiarekin.
- Erraz automatiza daiteke, exekuzioa kudeatzen duen kontrol-programari esker, eta horrek eragiketak katean egitea ahalbidetzen du, desbastetik akaberaraino.
- Ez da piezaren materialaren gogortasuna kontuan hartu behar, prozesuak metala lurrundu egiten baitu, hitzez hitz «moztu» beharrean. Abantaila handia da matrizeak egiteko erabiltzen diren material oso gogorrekin, edo gogortasun desberdineko edo mekanizagarritasun txikiko materialekin lan egitean. Gainera, harroketa fluido dielektrikoaren barruan gertatzen denez, material oso sukoiak ere landu daitezke.
- Metodo honek kalitate handiko akaberak dituzten piezak lortzen ditu, fabrikazio-tolerantzia estuen barruan.
Horrez gain, EDM mekanizazio-mota bakoitzak bere abantailak ditu. Adibidez, hari bidezko elektrohigaduran barneko zein kanpoko ebakiak egin daitezke, ez da elektrodoa aldez aurretik mekanizatu behar, eta beste urrats batzuk ere saihestu daitezke, hala nola gogortzea edo finkatzea; horri esker, ekoizpen-denbora laburtu daiteke.
EDMaren erabilera nagusiak
Elektrohigadura betidanik egon da lotuta moldeen eta matrizeen fabrikazioarekin. Hala ere, haren erabilgarritasuna haratago doa eta beste aplikazio batzuetara hedatzen da. Horregatik, hainbat industriak ateratzen diote etekina mekanizazio honi: medikuntzak, aeronautikak, abiazioak, automobilgintzak, erlojugintzak eta bitxigintzak, energia elektrikoaren industriak, etab. Ikus ditzagun, beraz, erabilera horiek arlo horietan.
Matrizeak, moldeak eta prototipoak
EDMaren ezaugarriek oso teknika egokia bihurtzen dute matrizeak (enbutiziokoak, estrusiokoak, txanponketakoak), moldeak (aluminio-galdaketa, plastiko-injekzioa...) lortzeko, bai eta prototipoak sortzeko ere, ekoizpen-bolumenak nahiko txikiak diren industrietan (aeronautikan, adibidez). Oro har, EDMak moldeen eta matrizeen fabrikatzaileei lehiakor izaten jarraitzeko ekoizpen-katean behar duten optimizazioa eskaintzen die.
Erreminten eta osagai konplexuen ekoizpena
EDMa oso erabilgarria da pieza oso txiki eta zehatzak edo mikroegiturak ekoizteko, ebaketa-erreminta konbentzionalek pieza honda dezaketenean gehiegizko presioagatik. Gainera, lan egiteko aukera ematen du konplexutasun handiko forma geometrikoekin, eta are irtenbide bakarrak sortzeko ere, hala nola erloju-mekanismoak, protesi ortopedikoak edo tresneria kirurgikoa.
Zulo sakonen zulaketa
Gogortasun handiko metaletan diametro txiki-txikiko zuloak egitea (baita mikroskopikoak ere) ezinezko eragiketa litzateke EDM bidezko mekanizaziorik gabe. Abiaziotik biomedikuntzara, gero eta eskari handiagoa dago zulo txikiago, sakonago eta zehatzagoetarako, ahalik eta azkarren eta modu koherentean ekoiztuta. Adibidez, elektrohigadura erreakzio-motorretako turbina-paleten ertzak zulatzeko erabiltzen da, eta hori funtsezkoa da gehiegi berotzea saihesteko.