Zurezko torneaketa mekanizazio-prozesu bat da, zeinean objektu edo pieza bat zizelkatzen den tornu izeneko makina-erreminta baten bidez. Tornuak pieza abiadura handian biratzen du, eta, bitartean, ebaketa-erremintak haren gainazalera hurbiltzen dira, forma emateko eta soberako materiala kentzeko.
Zurerako tornua
Esan daiteke zurerako tornua izan zela antzinaroan asmatu zen lehen tornua. Makina-erreminta sinple horretatik sortu ziren gaur egun ezagutzen ditugun tornuak, metalak eta beste material batzuk lantzeko egokituak. Zurezko torneaketa ez dago zuzenean zurgintzaren barruan, ez baitu arotz batek egiten, baizik eta tornulari batek.
Makina-erreminta hau buru batek osatzen du, zura mugitzeaz arduratzen dena poleadun aurrerapen-unitateari esker. Gainera, zurerako tornuak bankada bat du, makinari egonkortasuna ematen diona, eta desplazamendua ahalbidetzen duten gidak. Desplazamendu hori orga baten bidez egiten da, eta orgak bi mugimendu ditu: axiala eta zeharkakoa. Kontrapuntua buruaren aurrez aurre dagoen tornuaren atala da, eta mekanizatu beharreko piezaren mutur bati eusteko balio du.
Azkenik, makina-erreminta honek pizteko etengailua eta abiadura-kontrolak ditu, ebaketa-abiadura (buruak eragina) eta aurrerapen-abiadura (pieza desplazatzean egina) erregulatzeko.
Tornua eta zura
Torneaketaren emaitzak nahi bezalakoak izan daitezen, garrantzitsua da zur egokia aukeratzea. Horretarako, azken piezaren ezaugarriak eta erabilera hartu behar dira kontuan, eta, jakina, zuraren ezaugarriak. Izan ere, zurerako tornuak era askotako piezak sor ditzake, baita beisbol-makilak ere.
Makina-erreminta honetan gehien lantzen diren zurak zur bigunak eta gogorrak dira. Zur bigunen artean pinua dago; ugaria, merkea eta oso polibalentea da. Zur gogorren artean, lantzeko pixka bat zailagoak direnak, haritza, intxaurrondoa, abanusa, olibondoa eta akaiua nabarmentzen dira; zur horietako bakoitzak bere ezaugarriak, gogortasun-mailak, koloreak, zuntzak eta abar ditu.
Azpimarratu behar da zur bigunak direla gomendagarrienak zurezko torneaketaren munduan hasten direnentzat; ez bakarrik zura leunagoa delako, baita merkeagoa delako ere.
Zer da zurezko tornurako bisa?
Tornuak behar bezala funtziona dezan, ez da nahikoa ebaketa- eta aurrerapen-abiadurak, minutuko birak, tornuko ebaketa-sakonera erregulatzea edo mekanizaziorako erreminta egokiak aukeratzea; ez da nahikoa piezaren diseinua eta ezaugarriak ezagutzea ere. Halaber, beharrezkoa da lotze-sistema on bat izatea, pieza finko mantentzen laguntzeko mekanizatzen ari den bitartean.
Lotze-sistema horietako bat bisa da. Tornuen ezaugarria da mekanizatu beharreko pieza bere ardatzaren inguruan biratzen dela, aurrerapen-mugimendua egiten duen bitartean eta ebaketa-erremintekin topo egiten duen bitartean. Abiadura handian biratu ahal izateko, pieza ondo lotuta egon behar da, eta ez da irristatu behar, ezta jarri zaion posizioa aldatu ere. Hori bisa bezalako lotze-sistemen bidez lortzen da.
Zein da zurezko tornurako bisaren garrantzia? Piezari behar bezala eusteaz gain, bisak lan oso zehatzak eta kalitatezkoak bermatzen ditu, eta erosotasun eta segurtasun handiagoa ematen die operadoreei.
Bisa tornuaren erremintetako bat da, eta, torloju-mekanismo baten bidez, piezari marruskaduraz eustea ahalbidetzen du, etengabeko presioa eginez. Gaur egun bisa mota desberdinak daude, makina-erremintaren arabera. Badaude, adibidez, oinarri finkoko edo biragarriko bisak. Biragarriak eskuzko mekanismoen, mekanismo hidraulikoen edo mekanikoen bidez eragin daitezke, eta plater zirkular baten gainean jarri ohi dira.
Bisa motak
Bisa finkoen eta biragarrien sailkapenaz gain, hiru mota nabarmentzen dira, industrian ohikoenak direnak:
- Torloju-bisa: ohikoena da, eta hainbat tamaina eta materialetan aurki daiteke; metalezkoak eta zurezkoak dira ohikoenak.
- Aurrerapen finko-progresiboko bisa: giltza bat du, erraz doitzeko.
- Pintza-bisa: objektu txikien gainean presioa egiteko erabiltzen da.