Fresatzeko makinak XIX. mendearen hasieran asmatu ziren, eta harrezkero ezinbesteko makina bihurtu dira mekanizazio-tailerretan. Makina horiek txirbil-harroketaz egiten dituzte piezak, ebaketa-erremintari esker: fresari. Baina makina horrek egiten dituen eragiketak kalitatezkoak izan daitezen, ekipoaren osagai guztiek ere kalitatezkoak izan behar dute; hala, fresatzeko makinaren bankadak, ebaketa-erremintak, buruak, platerak eta gainerako atalek zenbait zehaztapen tekniko bete behar dituzte.
Fresatzeko makinen ezaugarriak
Fresatzeko makinak tailerretako makina polibalenteenetakoak dira. Mekanizazio-eragiketa ugari egin ditzakete, eta material asko ere onartzen dituzte: metalak, zura, altzairua, burdinurtua eta material sintetikoak; gainazal desberdinetako piezak ere landu daitezke: ahurrak, ganbilak, lauak, kurbatuak, hortzdunak eta abar. Gainera, fresatzeko makina batean landutako piezak beste prozesu batzuen mende jar daitezke, hala nola arbastatzea eta fintzea.
Fresatzeko makinak bi modutara sailka daitezke: erremintaren orientazioaren arabera eta ardatz-kopuruaren arabera. Fresaren orientazioaren arabera, fresatzeko makina ohikoenak horizontala, bertikala eta unibertsala dira. Fresatzeko makina horizontalak fresa zilindrikoak erabiltzen ditu, eta artekak egin ditzake. Fresatzeko makina bertikalak, berriz, lan-mahaia gora eta behera mugitzea ahalbidetzen du, eta, horri esker, ebaketa-sakonera handiagoa lor daiteke. Mota horretako makinak bankada finkokoak eta dorredunak edo kontsoladunak izan daitezke. Azkenik, fresatzeko makina unibertsalak, akoplamendu-osagarri egokiak erabiliz gero, bertikal bihur daitezke; makina horien ezaugarri nagusia da karneroa edo orga aurrera eta atzera mugi daitekeela.
Ardatz-kopuruaren arabera, makina horiek hiru, lau edo bost ardatzekoak izan daitezke; azken horiek dira fresatzeko makina konplexuenak, lan askoz zehatzagoak egin baititzakete. Oro har, fresatzeko makina konbentzionalaren bankada X, Y eta Z ardatzetan bakarrik mugi daiteke.
Fresatzeko makinaren atalak
Ikusi duzun bezala, fresatzeko makina mota desberdinak badaude ere, guztiek dituzte elementu komunak. Hauek dira:
- Bankada: makinaren egitura osoa haren gainean bermatzen da.
- Gorputza: markoa ere deitzen zaio, eta fresatzeko makinaren bankadaren gainean jartzen da.
- Kontsola: atal hau bertikalki mugitzen da gidetan zehar, eta makinari lotuta dago.
- Zeharkako orga: mahaiaren euskarria da.
- Mahaia: landu beharreko pieza haren gainean jartzen da.
- Zubia: markoaren gainean jartzen da. Erreminta-euskarriari eusteko lunetak ditu.
- Erremintaren ardatza.
- PUZ: makinaren prozesua kontrolatzen duen unitatea (ohikoa CNC fresatzeko makinetan).
- Bolantea: X, Y eta Z ardatzetan mugitzeko aukera ematen du.
- Motorra: fresari biraka eragiten dion atala.
- Zutabea.
- Karneroa.
- Biradera.
- Ardatz nagusia: ebaketa-erreminta bertikalki mugitzeko aukera ematen du, bere lekuan jartzeko.
Zer da fresatzeko makinaren bankada?
Fresatzeko makinaren atalik ahaztuenetako bat bankada da, beharbada. Oro har, bankada egitura-sistema finko bat da, makina-erreminta guztiek dutena, eta bere zurruntasunagatik nabarmentzen da. Hain zuzen ere, hori da makina-erremintetan gehien eskatzen den ezaugarrietako bat. Makina-erreminta guztiek dute bankada, egituraren deformazioek mekanizazioaren zehaztasuna baldintzatzen baitute. Adibidez, makina-erremintetan, egituraren deformazioak nahi den zehaztasuna baino txikiagoa izan behar du.
Izan ere, fresatzeko makinak, mota eta modeloa edozein dela ere, ebaketa-abiadura handietan egiten du lan txirbilak harrotzeko, eta, beraz, egitura sendoa behar du. Fresatzeko makinaren bankadaren funtzio nagusia mekanizazioa erraztea da: piezak erraz eta ahalik eta bibrazio gutxienekin landu ahal izatea eta, jakina, pieza ez deformatzea, oso zehatza izatea baizik.
Bankadadun fresatzeko makinak
Esan dugu jada makina-erreminta guztiek dutela bankada, eta badagoela makinaren atal horrengatik bereizten den fresatzeko makina mota bat ere. Bankadadun fresatzeko makina da, bankada finkoko fresatzeko makina ere deitua. Makina horretan, bertikala baita, erreminta-euskarriko ardatz nagusia fresa bere ardatz horizontalaren inguruan biratu ahal izateko moduan kokatzen da, eta, aldi berean, mekanizatu beharreko piezarekiko perpendikularrean. Fresatzeko makina horietan bankada doitu egin daiteke, piezak erraz maneiatzeko.
Izen hori du, hain zuzen ere mahaia delako mugi daitekeena; gainera, prozesuak oso zehatzak dira. Kasu honetan, fresatzeko makinaren burua goitik behera mugitzen da zutabearen luzera osoan zehar; lan-mahaiak ere karga astunak jasan ditzake, eta fresak zehaztasun handiko lanak egin ditzake.