Ahşap tornalama, torna adı verilen bir takım tezgahıyla bir nesnenin veya parçanın biçimlendirildiği bir talaşlı imalat işlemidir. Torna, parçayı yüksek hızda döndürür, kesici takımlar ise parçanın yüzeyine yaklaşarak ona biçim verir ve fazla malzemeyi kaldırır.
Ahşap torna tezgahı
Ahşap torna tezgahının antik çağda icat edilen ilk torna olduğu söylenebilir. Bu ilkel takım tezgahından yola çıkarak, bugün bildiğimiz ve metaller ile diğer malzemeleri işlemeye uyarlanmış farklı torna tezgahları ortaya çıkmıştır. Ahşap tornalama doğrudan marangozluk kategorisinde yer almaz, çünkü bu işi bir marangoz değil bir tornacı yapar.
Bu takım tezgahı, kasnaklı ilerleme ünitesi sayesinde ahşap parçayı hareket ettiren bir fener mili kutusundan oluşur. Ahşap torna tezgahında ayrıca takıma stabilite sağlayan bir yatak ve hareketi mümkün kılan kızaklar bulunur. Bu hareket, iki yönde hareket edebilen bir araba, üzerinden gerçekleşir: eksenel ve enine. Karşı punta ise tornanın fener mili kutusunun karşısında yer alan ve işlenecek parçanın bir ucunu desteklemeye yarayan kısmıdır.
Son olarak bu takım tezgahında, kesme hızını (fener mili tarafından sağlanır) ve ilerleme hızını (parçanın hareketiyle gerçekleşir) ayarlamaya yarayan bir açma-kapama şalteri ve hız kumandaları bulunur.
Torna ve ahşap
Tornalamada istenen sonuçları elde etmek için doğru ahşabı seçmek önemlidir. Bunun için nihai parçanın özelliklerini ve nasıl kullanılacağını, elbette ahşabın özelliklerini de dikkate almak gerekir. Ahşap torna tezgahı son derece çeşitli parçalar üretebilir; beyzbol sopası bile bunlardan biridir.
Bu takım tezgahında en çok işlenen ahşaplar yumuşak ve sert ağaçlardır. Yumuşak ağaçlar arasında çam öne çıkar; bol bulunan, ekonomik ve çok yönlü bir ahşaptır. İşlenmesi biraz daha zor olan sert ağaçlar arasında ise meşe, ceviz, abanoz, zeytin ve maun öne çıkar; bu ahşapların her birinin kendine özgü özellikleri, sertlik dereceleri, renkleri, lifleri vb. vardır.
Şunu belirtmek gerekir ki ahşap tornalamaya yeni başlayanlar için en uygun seçenek yumuşak ağaçlardır; yalnızca daha kolay işlendikleri için değil, aynı zamanda daha ekonomik oldukları için de.
Ahşap torna mengenesi nedir?
Tornanın gerektiği gibi çalışması için kesme ve ilerleme hızlarını, devir sayısını, tornada kesme derinliğini ayarlamak ya da işleme için doğru takımları seçmek yeterli değildir; parçanın tasarımını ve özelliklerini bilmek de yetmez. İşleme sırasında parçanın sabit kalmasını sağlayan iyi bir bağlama sistemine de ihtiyaç vardır.
Bu bağlama sistemlerinden biri mengenedir. Torna tezgahlarının ayırt edici özelliği, işlenecek parçanın ilerleme hareketi yaparken ve kesici takımlarla temas ederken kendi ekseni etrafında dönmesidir. Parçanın yüksek hızda dönebilmesi için iyi sabitlenmiş olması, kaymaması ve yerleştirildiği konumu değiştirmemesi gerekir. Bu da mengene gibi bağlama sistemleriyle sağlanır.
Ahşap torna mengenesinin önemi nedir? Mengene, parçayı gerektiği gibi tutmanın yanı sıra çok hassas ve kaliteli işler elde edilmesini sağlar; ayrıca operatörler için daha fazla konfor ve güvenlik sunar.
Mengene, bir vida mekanizması aracılığıyla parçanın sürtünmeyle sabitlenmesini sağlayan ve parça üzerinde sürekli basınç uygulayan torna aparatlarından biridir. Günümüzde takım tezgahına göre değişen farklı mengene tipleri bulunmaktadır. Örneğin sabit tabanlı veya döner tabanlı mengeneler vardır. Döner mengeneler manuel, hidrolik veya mekanik mekanizmalarla tahrik edilebilir ve genellikle dairesel bir aynanın üzerine yerleştirilir.
Mengene tipleri
Sabit ve döner mengene ayrımının yanı sıra sektörde en yaygın olan üç tip öne çıkar:
- Vidalı mengene: en yaygın olanıdır; farklı boyutlarda ve malzemelerde bulunur, en çok metal veya ahşap olanları kullanılır.
- Sabit-kademeli ilerlemeli mengene: kolayca ayarlanmasını sağlayan bir anahtarla donatılmıştır.
- Pensli mengene: küçük parçalara basınç uygulamak için kullanılır.