Wytaczarka, nazywana też maszyną do wytaczania, to obrabiarka konwencjonalna służąca do obróbki detali korpusowych z wąskimi tolerancjami i wymagających wysokiej jakości wykończenia. Jak jest zbudowana wytaczarka? Z jakich części się składa? Jak działa?
Zasada działania wytaczarki
Podczas obróbki detali korpusowych detal mocuje się na stole roboczym, a narzędzie do wytaczania wprawia się w ruch obrotowy. Narzędzie jest zamocowane we wrzecionie narzędziowym maszyny i to tu powstaje prędkość potrzebna do pracy. Prędkość ta zależy od rodzaju materiału, który ma być obrabiany, a także od posuwu osiowego względem detalu. Charakterystyczne dla wytaczarki jest to, że procesy obróbki wykonywane na niej są kosztowne. Dlatego ważne jest dobranie odpowiedniego narzędzia do wytaczania, które pozwoli maksymalnie skrócić czas obróbki i zapewni jej precyzję i jakość.
Czym jest wytaczanie? I czym jest wytaczarka? Wytaczanie to rodzaj obróbki wykonywanej na określonych detalach w celu uzyskania większej dokładności i mniejszej chropowatości powierzchni; obrabia się w ten sposób zwykle detale z otworami walcowymi lub stożkowymi. Operację tę stosuje się także do wykonywania gwintów wewnętrznych.
Wynika z tego, że maszyną zdolną do wykonywania prac wytaczarskich jest wytaczarka, czyli maszyna do wytaczania. To maszyny bardzo specjalistyczne, które muszą zapewniać bardzo wąskie tolerancje i precyzyjną jakość obróbki. Wytaczarki potrafią pracować w bardzo ciasnych przestrzeniach.
Jak wybrać wytaczarkę?
Przy wyborze wytaczarki trzeba uwzględnić pewne parametry, takie jak ograniczenia wynikające z detalu i jego konstrukcji. Należy też wziąć pod uwagę wielkość, tolerancję i wykończenie, jakie chce się uzyskać. Ważne jest również, czy wytaczarka poradzi sobie z materiałem detalu; analizuje się tu jego twardość, stan, wytrzymałość, to, czy jest to żeliwo, itd. Analizować trzeba jednak nie tylko detal, ale też operacje wytaczania, które mają być wykonywane na obrabiarce: rowkowanie, obróbkę zgrubną, wykańczającą, prace wewnętrzne i zewnętrzne.
Warto znać specyfikę każdej operacji wytaczania oraz jej parametry, takie jak prędkość skrawania, moc czy rodzaj napędu maszyny. Należy też ustalić, czy obróbka ma być automatyczna, czy maszyna wymaga chłodziwa i w jakich ilościach, a także oczywiście poznać cechy narzędzia do wytaczania.
Rodzaje
Poza opisanymi wyżej warunkami wybór wytaczarki zależy od rodzaju obrabiarki, jakiej się szuka. Prostą operację wytaczania można wykonać na tokarkach, więc jeśli takie prace wykonuje się rzadko, tokarka może wystarczyć. W przeciwnym razie warto zainwestować w jeden z rodzajów wytaczarek dostępnych na rynku.
- Wytaczarki współrzędnościowe. Zaprojektowano je do ustalania położenia i wykonywania otworów w szablonach, sprawdzianach, matrycach i detalach wymagających bardzo dokładnej obróbki. Przypominają frezarki pionowe.
- Wytaczarka pionowa. Ta obrabiarka wyróżnia się tym, że obrót odbywa się na poziomym stole.
- Wytaczarka pozioma. W odróżnieniu od pionowych wytaczarki poziome pracują w układzie stacjonarnym. Mają poziome wrzeciono zamocowane z jednej strony oraz drugie, obrotowe, pracujące w przeciwnym kierunku.
Budowa wytaczarki
Choć istnieją różne rodzaje wytaczarek, jak już wspomniano, maszyny te mają wspólne elementy, których rozmieszczenie zależy od rodzaju obrabiarki. Wspólne elementy wytaczarki to stół, korpus, łoże, wrzeciono, wrzeciennik i sanie.
Jednym z najważniejszych elementów jest łoże, czyli podstawa maszyny – musi być masywne i stabilne, ponieważ ma tłumić ruchy i drgania powstające podczas obróbki. Łoże spoczywa na podłożu, a połączony z nim jest korpus, który podtrzymuje wrzeciennik obrabiarki, w którym osadzone jest wrzeciono.
Maszyna ma ponadto pionowy stojak, umożliwiający przemieszczanie wrzeciennika z napędem. Wytaczarka ma też stół przedmiotowy, czyli obrotową powierzchnię, na której mocuje się obrabiane detale. Ze stołem przedmiotowym połączone są sanie wzdłużne. Przesuwają się one po prowadnicach łoża i umożliwiają poziome przemieszczanie detalu.
Wytaczarka ma także prowadnice wrzeciennika. Wrzeciennik może przemieszczać się pionowo po prowadnicach korpusu za pomocą śruby pociągowej. Wreszcie maszyna jest wyposażona we wrzeciono główne oraz śrubę przenoszącą posuw stołu.