Imadła i przyrządy do mocowania detali to grupa narzędzi pomocniczych służących do tymczasowego mocowania obrabianych detali. Pozwalają one zamocować w sposób pewny każdy detal z dowolnego materiału. Bez nich obróbka nie byłaby dokładna.
Do czego służą imadła i przyrządy mocujące?
Często uważa się, że w obróbce detali najważniejsza – poza samym detalem – jest obrabiarka, na której odbywa się obróbka. Obróbki nie dałoby się jednak prawidłowo przeprowadzić, gdyby detale nie były pewnie zamocowane w uchwytach, głowicach i na stołach maszyn. Aby detale pozostawały nieruchome w pozycji wymaganej do obróbki, stosuje się różne mechanizmy zwane imadłami i zaciskami.
Imadła nie tylko zapobiegają przesuwaniu się detalu, co przekłada się na bardzo dobre wyniki, ale również zapewniają bezpieczeństwo operatorów i oczywiście większą wygodę pracy.
Imadło do mocowania detali wywiera nacisk na detal, aby utrzymać go nieruchomo na stole lub łożu maszyny. Imadła są niezbędne nie tylko w zakładach obróbki skrawaniem, ale także w stolarniach i przy pracach elektrycznych. Narzędzie to działa dzięki mechanizmowi śrubowemu lub innemu, który umożliwia mocowanie cierne detalu poprzez ciągły docisk.
Rodzaje imadeł i przyrządów do mocowania detali
W przemyśle stosuje się różne rodzaje imadeł i przyrządów mocujących. Mogą one mieć podstawę stałą lub obrotową. Imadła można również klasyfikować według sposobu napędu – do tej grupy należą imadła hydrauliczne. Najczęściej stosowane są imadła ślusarskie, ściski i szczypce zaciskowe – tzw. grip, ale jako przyrządy mocujące wykorzystuje się też inne narzędzia, np. szczypce i zawiesia.
Imadła z podstawą stałą
Imadło ślusarskie należy do kategorii imadeł z podstawą stałą. Zapewnia skuteczne i szybkie mocowanie, a przy tym jest bardzo proste w obsłudze. Pozwala wykonywać wiele operacji obróbkowych, takich jak frezowanie, wiercenie itp.
Imadło ślusarskie montuje się zwykle na stole lub stole warsztatowym. Ma dwie szczęki, stałą i ruchomą, przesuwaną za pomocą śruby o gwincie prostokątnym; śrubę obraca się pokrętłem. Obrabiany detal umieszcza się między szczękami. Aby nacisk imadła nie uszkodził powierzchni detalu, stosuje się zwykle nakładki ochronne lub szczęki miękkie wykonane np. z ołowiu. Śrubę mocującą można dokręcać aż do uzyskania wymaganego docisku, który zapobiega przesuwaniu się detalu.
Imadła hydrauliczne
To jedne z najbardziej zaawansowanych imadeł, wykorzystujące do pracy mechanizm śrubowy. Niektóre obrabiarki, np. wiertarki i frezarki, mają imadła hydrauliczne jako system mocowania. Dzięki nim zaciskanie i zwalnianie odbywa się automatycznie, podobnie jak regulacja siły docisku.
Imadła tego typu są dostępne z podstawą stałą lub obrotową. Imadła hydrauliczne, powszechnie stosowane w centrach obróbczych, osiągają siłę mocowania od 2,5 do 5 t bez wysiłku ze strony operatora, przy ręcznym uruchamianiu.
Ściski
Ściski to narzędzia złożone z dwóch szczęk, regulowanych śrubą, która po obróceniu dociska detal umieszczony między nimi. Ściski są dostępne w różnych rozmiarach i stosuje się je przy obróbce detali z metalu, ale także w stolarstwie.
Najmniejsze ściski z metalowym korpusem w kształcie litery C nazywa się ściskami typu C lub G.
Szczypce zaciskowe (grip)
Szczypce zaciskowe, nazywane też grip, to rodzaj szczypiec, które można zablokować w określonej pozycji, aby wyrywać lub odkształcać różne materiały. Grip składa się z rękojeści wyposażonej w śrubę regulacyjną, która pozwala ustawić rozwarcie szczęk tak, aby umieścić w nich obrabiany detal. Na drugiej rękojeści znajduje się dźwignia umożliwiająca zwolnienie zacisku.
Po zamocowaniu detal jest całkowicie unieruchomiony, a operator może puścić narzędzie i przystąpić do obróbki. Po zakończeniu pracy należy zwolnić docisk, naciskając dźwignię na jednej z rękojeści. Aby uzyskać pewniejsze zamocowanie, gdy obrabiane detale muszą obracać się w przeciwnych kierunkach, można zastosować dwoje szczypiec grip na jednym detalu.
Szczypce zaciskowe można z kolei podzielić na:
- Szczęki proste.
- Szczęki owalne.
- Szczęki wąskie.
Szczypce i zawiesia
Choć formalnie nie zalicza się ich do przyrządów do mocowania detali, pełnią tę samą funkcję. Szczypce to narzędzia ręczne w kształcie obcęgów, złożone z dwóch ramion, które nie tylko chwytają, ale mogą też ciąć. Z kolei zawiesia to osprzęt dźwignicowy, który również wykorzystuje się do mocowania. Zawiesia pozwalają utrzymać ładunek za pomocą haka podnoszącego lub ciągnącego. Zawiesia to taśmy o określonej szerokości i długości, zakończone pętlami.