Zentro bertikalak, berez, mekanizazio-zentro mota bat dira. Oro har, beste bi mota daude: zentro horizontalak eta gantry motako zentroak. Hala ere, bertikalak dira erabilienak eta hedatuenak, abantaila ugari dituztelako, eta horren ondorioz, metalgintzako lantegi eta tailerretako industria-behar bakoitzera egokitutako modelo ugari sortu dira.
Gaur egun, zentro bertikal motarik ohikoena CNC da (zenbakizko kontrol konputerizatua), eta guztiz automatizatuta funtzionatzeagatik nabarmentzen da: erremintak pieza jakin batean behar diren mekanizazio-lanak egiteko jarraitu behar dituen koordenatuen baliokideak diren kodeak programatzea baino ez du behar.
Zentro bertikal baten ezaugarri orokorrak
Esan bezala, zentro bertikalak modelo ugaritan aurkezten dira, mekanizazio-behar askori eta sektore desberdinetan erantzuteko pentsatuak (adibidez, automobilgintzan). Hala ere, modelo bakoitzaren ezaugarri orokorrak funtsean berdinak dira:
|
Ardatz nagusi bertikala |
Ezaugarri nagusia da erreminta-eusteko burua makinaren goiko aldean dagoela eta haren ibilbidea bertikala dela. Horrela, pieza goitik behera mekanizatzen da. |
|
CNC bidezko automatizazioa |
Makinaren kanpoaldean pantaila bat dago, botoi asmatsuekin, zenbakizko kodeak, koordenatuak edo argibideak programatzea errazteko; ordenagailu batek prozesatzen ditu, erremintaren beharrezko mugimenduak egiteko, mekanizatutako piezan nahi diren emaitzak lortu arte. Kodeak ondo programatuta badaude, giza akatsaren tartea ia desagertu egiten da, eta piezaren gainazal desberdinetan milimetroko zehaztasuna lortzen da. |
|
Ardatz anitz |
Gaur egun gero eta zentro bertikal aurreratuagoak garatzen dira, eta orain ardatz anitzeko modeloak daude, pieza angelu desberdinetatik mekanizatzeko aukera ematen dutenak; horri esker, forma eta geometria konplexuagoak lortzen dira. Ardatz horiek buruan eta/edo lan-mahaian egon daitezke. |
|
Hozketa likidoko sistema |
Erremintak piezekin duen marruskadurak sortzen dituen tenperatura altuak hozketa likidoko sistema batek kontrolatzen ditu. Likido hozgarria piezen gainazalera zuzenean zuzendutako hodien bidez botatzen da, eta askatutako txirbilak kentzeko ere balio du. |
|
Erreminta anitzeko dorrea |
Modelo berrienek sistema automatizatuak ere txertatu dituzte, zentro bertikala erremintak bere kabuz aldatzeko gai izan dadin. Bi sistema dira hedatuenak: batean, beso robotiko batek erreminta bat kentzen du burutik eta beste bat sartzen du; bestean, dorreak hainbat buru ditu (bakoitza erreminta bat muntatuta duela) disko birakari moduko batean. |
Azken ezaugarri horri dagokionez, nabarmendu behar da makina-erreminta hauek funtzio ugari bete ditzaketela, ez soilik fresaketa, tradizionalena dena. Adibidez, hariztatzeko zentro bertikal gisa edo zulaketarako zentro bertikal gisa ere funtziona dezakete. Dena dago zeregin bakoitzerako erabiltzen den erremintaren araberakoa.
Mekanizazio-zentro bertikal bat erabiltzearen abantailak
Zentro bertikal mota desberdinek abantaila ugari dakartzate piezak mekanizatzeko orduan, batez ere metalikoak, metodo konbentzionalekin modelatzen zailak direnak eta denbora asko eskatzen dutenak. Izan ere, denborak murriztea eta prozesuak erraztea dira zentro bertikalen abantaila nagusietako bi. Gainera, beste onura batzuk ere nabarmentzekoak dira:
- Ekoizpen-kopurua maximizatzen dute eskala masiboan.
- Erabiltzen diren lantegi edo tailerraren errendimendu finantzarioa hobetzen dute.
- Hainbat zentro bertikal seriean munta daitezke, operadore baten edo operadore gutxiren gainbegiratzearekin.
- Kostuak murrizten dituzte eskulanean eta operadoreetan.
- Emaitza oso zehatzak ematen dituzte, gainazalak leun eta akatsik gabe utziz.
- Serieko ekoizpena zehatzagoa eta homogeneoagoa da fabrikatutako unitateen artean.
- Pieza goitik mekanizatzen da, eta horri esker operadoreak prozesua errazago ikus dezake eta emaitzak diseinuarekin aldera ditzake.
- Nahikoa da tailer batean behar diren pieza eta mekanizazio-mugimendu desberdinetarako kodeak programatzea; gero, behar den bakoitzean trukatu besterik ez da egin behar.
- Erreminten aldaketa automatikoak asko murrizten ditu ekoizpen-denborak, baita giza akatsen probabilitateak ere.
Argitu behar da makina-erreminta mota hauek zenbait «desabantaila» dituztela, nahiz eta epe ertain eta luzerako onura ekonomikoak sobera konpentsatzen dituen. Nabarmenenak hasierako kostu handia eta mantentze-lanen eta osagaiak ordezteko gastuak dira, horiek ere nahiko handiak.