Azken urteotan, robotak industriaren sektoreak aldatzen joan dira, harik eta egungo industria 4.0 bihurtu arte; iraultza moduko bat da, eta bertan adimen artifizialak parte-hartze handiagoa du ekoizpen-prozesuetan. Aro industrial berri honen eragileetako bat robotika kolaboratiboa deritzona da.
Robotikaren parte-hartzea industrian
Robotika teknologiaren eta elektronikaren hainbat arlo hartzen dituen zientzia da; diziplina honen helburua giza jokabide jakin batzuk imitatzeko gai diren makinak sortzea da. Robot terminoa 1920an sortu eta erabili zen lehen aldiz; orduan sortu zen lantegietako peoien lan astunak bere gain hartzeko gai diren makinen kontzeptua.
Robotak zientzia-fikzioaren parte gisa sortu baziren ere, literatura-lan horietan ezarri ziren, hain zuzen ere, robotikaren oinarriak. Horrela, robot batek ezin die kalterik egin gizakiei; robotek gizakiek emandako aginduak bete behar dituzte, eta, azkenik, beren existentzia babestu behar dute, betiere lehen bi printzipioekin talka egiten ez badu. Urteak igaro ahala, robotak zientzia-fikzioko kontu izateari utzi eta objektu ukigarri eta erreal bihurtu ziren.
Horrela jaio zen robotika kolaboratiboa, robotikaren arlo bat: adimen artifizial nahikoa duten makinak sortzen dira, gizakiekin lankidetzan zereginak egiteko. Horrela, robotek eta gizakiek elkarrekin lan egiten dute ekoizpen-prozesuak errazteko.
Kobotak: robotika kolaboratiboaren eragile nagusiak
Robotika kolaboratiboan eragile nagusiak kobotak dira: industria 4.0 deritzonean gizakiekin batera lan egiteko programatutako robotak. Kobotek, robot guztiek bezala, segurtasun-arau batzuk bete behar dituzte, lana lantegietako langileentzat segurua izan dadin eta, horrela, lan-istripuak ahalik eta gehien murrizteko.
Garrantzitsua da argitzea kobot bat ez dela android bat edo etxeko robot bat bezalakoa. Adibidez, kobotak programazio errazerako diseinatuta daude, eta sistema eragile nahiko sinpleak dituzte; gainera, programazio hori arautu eta doitu daiteke lanaren beharren arabera. Horrela, kobotek zeregin ugari egin ditzakete, eta etxeko robotak (adibidez, xurgagailua) jarduera bakar baterako programatuta egon ohi dira.
Bestalde, robotika kolaboratiboko makinak material oso arinez fabrikatuta daude, eta sentsoreak erabiltzen dituzte, jarduera gelditzeko gai direnak ezohiko mugimenduak hautematen badituzte eta langileen segurtasuna arriskuan jartzen badute. Azkenik, kobotek neurrira egindako produktuak sortzea ahalbidetzen dute, bezeroek eskatzen dutenaren arabera; horregatik, ezinbestekoa da industria 4.0ko langileek prestakuntza egokia izatea makina horiek erabiltzeko.
Kobot motak
Nazioarteko Robotika Federazioaren arabera, bi kobot mota daude:
- ISO 10218-1 araua betetzen duten kobotak, lana segurua izateko beharrezko baldintzak betetzen dituztenak.
- ISO 10218-1 araua betetzen ez duten kobotak, nazioarteko estandarrak betetzen ez dituztenak, baina estatuko edo eskualdeko araudiak gainditu dituztenak. Adibidez, Europar Batasuneko herrialdeetan baliozkoak izan daitezkeen kobotak, baina ez munduko gainerako lekuetan.
Robotika kolaboratiboaren abantailak industria 4.0an
Robotika kolaboratiboa lantegietan sartzeak onurak baino ez dakarzkio industriari. Hasteko, kobot bat gai da lan astunak azkar eta eraginkortasunez egiteko, eta horri esker operadoreek beste zeregin batzuetan jardun dezakete; kobota programatzea besterik ez da behar, zer egin behar duen adierazteko. Ondorioz, langileek lan-karga arintzen dute.
Gainera, kobot batek zeregin bat egiteko behar duen denborari esker, ekoizpen-prozesuaren kostuak nabarmen murrizten dira, ez baita beharrezkoa langileak lanaldi luzeetan aritzea produktu bat ekoizteko. Hau da, prozesuaren denborak murrizten dira, eta hori onuragarria da bezeroarentzat eta baita lantegi edo tailerrarentzat ere.
Kobotek abantaila hau dute: oso errazak dira programatzeko eta erabiltzeko, eta, gainera, automatizatutako makina tradizionalak baino askoz merkeagoak dira. Bestalde, material arinez fabrikatuta daudenez eta tamaina nahiko txikia dutenez, kobotak erraz garraia daitezke.
Gizaki-kobot harremana
Berdin dio makina batek zenbat adimen artifizial duen: gizakia izango da beti hura programatzen duena, egin behar dituen zereginak exekuta ditzan. Baina ordez al ditzake robotika kolaboratiboak langileak? Aitzitik, kobotek operadoreen produktibitatea hobetzen dute, eta errepikakorrak diren eta batzuetan lesioak eragin ditzaketen zereginetatik askatzen dituzte, zeregin konplexuagoak egin ditzaten.
Ekoizpen-prozesuan, gizakiak arazoak konpontzeko gaitasuna, trebetasuna eta malgutasuna ematen ditu; kobotak, berriz, indarra, zehaztasuna eta erresistentzia ematen ditu.