Fresatzeko makinak txirbil-harroketa bidezko pieza-mekanizazioa egiten duten makina-erremintak dira; prozesua fresa izeneko erreminta birakari baten mugimenduari esker lortzen da, eta erreminta horrek ebaketa-aho ugari ditu. Fresatzeko makinak XIX. mendean asmatu ziren, eta oso makina aldakorrak dira egiten dituzten lan motei esker. Lan horiek ez lirateke posible izango CNC fresatzeko makinaren mugimendu eta ardatzik gabe.
Fresatzeko makinaren mugimenduak
CNC fresatzeko makinaren ardatzei buruz hitz egin aurretik, ezinbestekoa da egiten dituen mugimenduez hitz egitea, bi elementuak estuki lotuta baitaude. Fresatzeko makina tradizionaletan, pieza da fresarantz mugitzen dena mekanizazioa lortzeko; hala ere, zenbakizko kontrol konputerizatua (CNC) txertatu zenean, fresatzeko makinak balioaniztunagoak bihurtu ziren, eta oso pieza konplexuak mekaniza ditzakete.
Fresatzeko makina guztietan, CNCdunak izan ala ez, ohikoa den mugimendu bat fresak edo ebaketa-erremintak egiten duena da, bere ardatzaren inguruan biratuz.
Bestalde, lan-mahaia hainbat abiaduratan eta hainbat mugimendu motatan mugi daiteke. Mahaiak luzetarako desplazamendua egiten du X ardatzaren arabera. Mahaia zeharka eta Y ardatzaren arabera ere mugi daiteke; mugimendu hori erreminta posizio zuzenean jartzeko erabiltzen da. Mahaia bertikalki eta Z ardatzaren arabera ere mugitzen da; mugimendu horrek ebaketa-sakonera zehazten du.
Beste mugimendu birakari batzuk ere badaude, baina erabiltzen den fresatzeko makina motaren araberakoak dira. Adibidez, mahaiak luzetarako ardatzaren inguruan edo ardatz bertikalaren inguruan bira dezake, mahaiaren biraketa-askatasun mailen arabera.
Fresaren eta piezaren arteko mugimenduak
Zalantzarik gabe, fresaren eta mekanizatu beharreko piezaren artean egiten diren desplazamenduak funtsezkoak dira piezaren gainean egiten den lan mota zehazteko, piezari forma emateko. Erremintaren eta piezaren arteko mugimenduak hiru motatan sailka daitezke:
- Ebaketa. Mugimendu hau fresaren puntak egiten du, erreminta-euskarriaren ardatzaren inguruan.
- Aitzinamendua. Erremintak dagoeneko moztutako eremu batetik moztu gabeko eremu batera egiten duen hurbiltze-mugimendua da.
- Sakontzea. Piezan ebakiaren sakonera handitzea helburu duen aitzinamendu-mugimendua.
CNC fresatzeko makinaren ardatzak
Zein da mugimenduen eta CNC fresatzeko makinaren ardatzen arteko lotura? Ikusi duzun bezala, fresatzeko makinaren mugimenduak makina-erreminta honek dituen ardatz desberdinen arabera egiten dira; hortik dator haien garrantzia. CNC fresatzeko makina batean, hain zuzen ere CNC teknologiak ahalbidetzen du hiru ardatz edo gehiago aldi berean mugitzea, teknologia informatikoa erabiliz. Eta softwareak, programazio egokia egin ondoren, exekutatzen ditu zereginak, mugimenduak eta fresatzeko makinaren osagaiek mekanizazioa egiteko jarraitu behar dituzten ardatzak.
CNC fresatzeko makinak hiru ardatz ditu:
- X ardatza, luzetarako mugimendua egiten duena
- Y ardatza, zeharkako mugimenduetarako
- Z ardatza, ardatz nagusia lurrerantz bertikalki desplazatzeko
2,5 ardatzeko ebaketa bidezko mekanizazioa
CNC fresatzeko makinek egin dezaketen mekanizazio-eragiketa bat 2,5 ardatzeko mekanizazioa da. Mekanizazio mota hau piezak fabrikatzeko erabiltzen da, erreminta X eta Y koordenatuetan aldi berean mugituz, txirbil-harroketan edo materiala moztean. Mekanizazio honen ezaugarria da erreminta fresatzeko makinaren hiru ardatzetan mugi daitekeela, baina ezin dela inoiz hiru koordenatuetan aldi berean mugitu ebaketa-prozesuan.
3 ardatzeko ebaketa bidezko mekanizazioa
CNC fresatzeko makinaren ardatzei esker, hiru ardatzeko mekanizazio-eragiketak egin daitezke, eta hiru ardatz horiek aldi berean kontrolatzen dira ebaketa-mugimenduak egiten diren bitartean. Eragiketa mota hauetan, ebaketa-ibilbideek lortu nahi den gainazala kopiatzen dute. Hiru ardatzeko mekanizazioa, adibidez, 3D ingeradak, gainazalak edo profilak fresatzeko erabiltzen da. Eragiketa horiei «kopiatuak» esaten zaie.
5 ardatzeko mekanizazioa
Merkatuan badaude piezak bost ardatzetan mekanizatzeko gai diren makinak. CNC fresatzeko makinek hiru ardatz izan ohi dituzte, baina bost ardatzekoak ere badaude. Lan izugarri konplexuak egiten dituzten makinak dira. Makina mota hauek X, Y eta Z ardatzetako translazio-mugimenduak egin ditzakete, eta, aldi berean, beste bi ardatzetan biraketak: A eta B; biraketa horiek mahaiak edo erremintaren buruak egin ditzake.
Prozesu mota honetan, CNC fresatzeko makinaren bost ardatzak aldi berean mugi daitezke, mekanizazio-denbora murrizteko eta piezaren akabera ia perfektua izan dadin. Makina hauek 3+2 zikloa ere jarrai dezakete: laugarren eta bosgarren ardatzak finko geratzen dira eta prozesu batetik bestera aldatzean bakarrik mugitzen dira; beste hiru ardatzak aldi berean mugitzen dira.