1972an agertu zenetik, ordenagailu bidezko zenbakizko kontrolak onura handiak baino ez dizkie ekarri erabiltzen duten industria guztiei. Gaur egun hain da handia CNC-aren garrantzia, non ia makina-erreminta konbentzional guztiek beren sistemetan txertatu baitute, zehaztasun eta eraginkortasun handiagoa lortzeko eta ekoizpena arintzeko.
Zer da CNC-a?
CNC-a makina-erreminta automatizatuen sistema bat da, biltegiratze-sistema batean (ordenagailu batean) gordetako agindu programatuen bidez funtzionatzen duena. Horixe bera da CNC-a gainerako makina konbentzionaletatik bereizten duena, horiek bolanteen edo palanken bidez erabiltzen baitira. Teknologia iraultzailea eta sektoreko aurreratuena bada ere, CNC-a XX. mendean asmatu zen. Lehen makinak 40ko eta 50eko hamarkadetakoak dira, baina teknologiari esker, ekipo analogikoetara eta digitaletara egokituz joan ziren, harik eta, 70eko hamarkadan, CNC-a ofizialki agertu zen arte.
Hori prozesadoreak merkatu eta miniaturizatu izanari esker gertatu zen. Horrela sortu zen ordenagailu bidezko zenbakizko kontrola edo zenbakizko kontrol informatizatua izena.
Ordenagailu bidezko zenbakizko kontrolaren funtzionamendu-printzipioa
Makina-erreminta guztietan, piezak koordenatu-sistema baten bidez mekanizatzen dira, eta sistema horrek zehazten du ebaketa-erremintak zer mugimendu egin behar duen. CNC-aren kasuan, programa informatiko bat erabiltzen da horretarako; programa hori, aldi berean, makinaren ordenagailuak exekutatzen du. CNC makinan ardatzen mugimendua posible da kontrol-begiztei esker, zeinak erregela linealek (encoder-ek) eta unitate zentralak osatzen dituzten. Makinaren ardatz bakoitza begizta horien bidez kontrolatzen da.
Makina-erreminta bakoitzak koordenatu desberdinetan lan egiten du. Tornuak, adibidez, X eta Z ardatzak erabiltzen ditu. Lehenengoak orgaren luzetarako desplazamenduak ahalbidetzen ditu, eta Z ardatzak, berriz, zeharkakoak. Fresatzeko makinek, ordea, hirugarren ardatz bat dute, Y ardatza; ardatz horrek desplazamendu bertikalak egitea ahalbidetzen du.
CNC-aren garrantzia
Mekanizazio-tailerrentzat CNC-ak duen garrantzia zeregin ugari denbora laburrean eta giza esku-hartze minimoarekin egiteko gaitasunean datza. Ordenagailu bidezko zenbakizko kontroleko makinei esker, ekoizpen-prozesuak arin daitezke, eta horrek entrega-epeak laburtzea dakar, baita, jakina, produktuen prezioa eta eskulana merkatzea ere. Izan ere, CNC-ari esker operadore bakar batek hainbat makina-erreminta erabil ditzake aldi berean.
Onura horiez gain, CNC-ak konplexutasun handiko piezak lantzea ahalbidetzen du, makina konbentzionaletan landu ezin izango liratekeenak edo, landuz gero, mekanizatzeko oso garestiak izango liratekeenak. Adibidez, CNC-a baino lehen, mekanizazio-prozesu bat baino gehiago behar zituen pieza batek hainbat makinatatik igaro behar zuen: forma emateko eta zulatzeko tornu batetik, eta ondoren artezteko makina batetik. Eta pieza oso txikiak eta zehaztasun handikoak zirenean, baliteke emaitzak espero bezalakoak ez izatea edo operadore batek denbora asko eman behar izatea pieza mekanizatzen; horrek ekoizpen-kostu handiak zekartzan. CNC-arekin, dena makina berean egin daiteke.
Baina CNC-a ez da metalgintzan bakarrik erabiltzen zehaztasunezko mekanizazioetarako. Teknologia hori beste industria batzuetako piezak egiteko ere erabiltzen da, hala nola zurgintzan.
CNC-aren ezaugarriak eta onurak
Zehaztasuna hobetzen du
CNC-ak programazio-softwareekin funtzionatzen duenez, emaitzak askoz zehatzagoak dira eskuz erabiltzen diren makina-erreminta konbentzionalekin baino. Gainera, prozesuak software horiek kontrolatzen dituztenez, azkar amai daitezke, eta piezetako akatsen kopurua murriztu egiten da.
Bestalde, makinen CAM eta CAD softwareek prozesu bera milaka aldiz errepika dezakete, zehaztasun-maila berarekin. Adibidez, serieko ekoizpenean ez da beharrezkoa makina behin eta berriz konfiguratzea, makinak gordeta baitu zer egin behar duen eta prozesua beti zehatz-mehatz errepikatzen baitu.
CNC-aren garrantzia lantegietako segurtasunerako
Makinek ia guztiz modu automatizatuan egiten dute lan; beraz, operadoreak ez daude makinen eraginpean, eta, ondorioz, segurtasuna handitu eta istripu-arriskua murrizten da. Askok elikadurako beso robotikoak txertatzea onartzen dute; hala, operadoreen zeregin bakarra ekipoa programatzea litzateke.
Hondakinen murrizketa
Ordenagailu bidezko zenbakizko kontroleko makinek txirbil-harroketaz mekanizatzen dute, baina metal-xahutzea murrizteko abantaila dute. Izan ere, ekipo horiek txirbilak kudeatzeko sistemekin diseinatuta daude, eta, horri esker, hondakin horiek modu automatikoan kentzen dira, eta, ondorioz, garbiago. Azkenik, CNC makinek txirbil motak sailkatzeko aukera ematen dute, berrerabili ahal izateko.