Metal işleme sektöründe üretim süreçlerinin temel unsurlarından biri, üretilen ürünlerin doğru şekilde depolanmasıdır. Bunun için atölyelerin ürünlerini yönetebilecekleri iyi organize edilmiş bir depoya sahip olması gerekir. Endüstri 4.0'ın büyük hedeflerinden biri de otomatik depolamayı hayata geçirmektir. Peki bu ne anlama geliyor?
Depoların otomasyonu: Endüstri 4.0'ın hedefi
Endüstri 4.0 makinelerde dördüncü bir devrimi ifade eder ve XXI. yüzyılın üçüncü on yılında tamamen yerleşmesi hedeflenmektedir. Bu devrimin başrol oyuncuları, fabrikaların üretim süreçlerinde büyük bir dönüşüm gerçekleştirmek üzere özel olarak tasarlanmış robotlardır (her türüyle). Yapay zekâdan yararlanarak hammaddelerin temininden işlenmesine ve ardından depolanmasına kadar üretim zincirini yeniden düzenlemenin ve yeniden dağıtmanın bir yoludur.
Böylece yalnızca kaynaklar daha verimli kullanılmakla kalmaz, üretim süreleri ve maliyetleri ile insan müdahalesi de azalır. Bu sayede operatörler verimliliklerini artırabilir ve iş kazası riski azalır.
Bugün CNC takım tezgahlarına (torna ve freze tezgahları ile işleme merkezleri) entegre edilen ve makinenin yüklenmesini ve boşaltılmasını bile üstlenen robot kollar gibi endüstriyel robotik projelerine giderek daha sık rastlanmaktadır. Ancak üretim sürecinde, bu yeni sanayi devriminde henüz tam olarak yerleşmemiş bir aşama vardır: otomatik depolama.
Otomatik depolama nedir?
Otomatik depolama, üretilen parçaları minimum insan müdahalesiyle depolayabilen makinelerin devreye girmesiyle metal işleme sektöründe ve imalat, otomotiv gibi diğer sektörlerde yavaş yavaş yer edinmektedir.
Otomatik depolamanın avantajları nelerdir? Her şeyden önce ürünlerin depolanma ve çıkarılma süreleri kısalır; çünkü tüm işi makineler yapar, ancak bunlar önceden programlanmış ya da gelişmiş yazılımlar aracılığıyla bir operatör tarafından kumanda edilir. Öte yandan depo daha iyi düzenlenir ve alan optimize edilir. Gelişmiş bilişim sistemleri sayesinde stok kontrolü daha iyi yapılır; bir parçanın depodan ne zaman çıktığı ya da yeni bir parçanın diğerlerine ne zaman eklendiği bilinir.
Metal işleme sektöründe pek çok firma hâlâ, depo kaydını oluşturmak ve giren çıkan tüm ürünleri elle eklemek zorunda olan çalışanların kullandığı çok temel yazılımlarla çalışmaktadır. Uygun bir kontrol yapılmadığında bu durum çoğu zaman depoda düzensizliğe yol açar. Örneğin bazı parçalar kayıtlı görünür, ancak insan hatası nedeniyle çıkışları işaretlenmediğinden fiziksel olarak atölyede bulunmaz.
Neyse ki otomatik depolama kaynakların daha iyi yönetilmesine yardımcı olur. Bugün depolarda farklı otomasyon düzeyleri bulunmaktadır ve buna göre üç depo tipi ayırt edilir: konvansiyonel, otomatize ve tam otomatik depolar.
Konvansiyonel ancak kısmen otomatize depolar
Fabrikalarda en yaygın görülen depolardır; çok basit depolama araçlarına sahiptir ve malların yüklenip boşaltılması forklift gibi mekanik araçlardan yararlanan operatörler tarafından yapılır.
Operatörler ürünleri rafların en üst kısmına yerleştirmek için bir palanga da kullanabilir. Palangalar, çok ağır yükleri kaldırmak için kullanılan; makaralar, halatlar, kablolar veya zincirlerden oluşan makinelerdir. Piyasada, uzaktan kumandayla çalışan ve çok ağır yükleri minimum eforla kaldırmayı sağlayan elektrikli palangalar bulunmaktadır.
Otomatize depo
Bu tür depoların özelliği, depolamanın mekanik araçlarla yapılmasıdır. Alanı optimize etmek amacıyla mallar arasındaki boşluk konvansiyonel depolara göre çok daha azdır.
Bu depolarda kullanılabilecek makineler şunlardır:
- Konveyörler: Raf başları ile giriş ve çıkış alanları arasındaki bağlantıyı sağlar.
- Raf istifleme vinçleri (stacker crane): Ürünü bulur ve raflardan çıkarır
- Depo kontrol ve yönetim yazılımları: Kontrol yazılımı malların çıkarılma süreçlerini yürütür; yönetim yazılımı ise ürünlerin yerini belirler ve nereye yerleştirileceklerine karar verir.
Tam otomatik depo
Otomatize depoya biraz benzer, ancak tam anlamıyla otomatik depolamadır ve Endüstri 4.0'ın nihai hedefini temsil eder. Tam otomatik depolar operatör müdahalesi olmadan çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Burada yükleri taşımak için robotlar kullanılır; bu da malların daha verimli, hızlı ve kolay şekilde çıkarılmasını veya yerleştirilmesini sağlar. Kısacası bu tür depolarda çalışanların koridorlarda dolaşmasına bile gerek kalmaz; bu da güvenliği artırır.
Faaliyet gösterdikleri sektöre göre, diğerlerinin yanı sıra şu makine ve sistemlerle karşılaşabiliriz:
- İstifleme vinçleriyle çalışan raflar: Yüksek paletli yükler için. Tamamen robotik ekipmanlarla çalıştırılır.
- Shuttle (uydu araç) sistemli raflar: Bir taşıyıcı araçla çalıştırılır