Bir CNC torna tezgahında önleyici bakım yapmak, talaşlı imalat atölyesini makinelerden kaynaklanan pek çok sorundan kurtarabilir. Bu bakım yapılmazsa CNC torna bir gün aniden çalışmayı bırakabilir ve bunun sonucunda parça üretimi derhal durur.
CNC torna tezgahlarında önleyici bakımın geçmişi
Önleyici bakım kavramı ortaya çıkmadan çok önce, hatta bilgisayarlı sayısal kontrol (CNC) metal işleme sektörüne girmeden de önce, fabrikalar ve atölyeler takım tezgahlarına bir tür bakım uyguluyordu. Birinci Sanayi Devrimi döneminde (XVIII. ve XIX. yüzyıllar) bakım düzeltici nitelikteydi; yani makinede ortaya çıkan arızalar giderilir ve işe devam edilirdi. Hasar onarılamıyorsa makine yenisiyle değiştirilirdi.
Bu dönemde fabrikalar ilkel otomatik sistemler kullanmaya başladı ve üretim hattını durduran arıza ve sorunları önlemenin daha doğru olduğunun farkına vardı. Başka bir deyişle, sorunları ortaya çıkmadan önlemenin önemi anlaşıldı.
Önleyici bakım kavramı ancak üçüncü ve dördüncü sanayi devrimleriyle gerçek anlamda önem kazandı. Neden mi? Bilgisayarlı sayısal kontrol gibi gelişmiş teknolojilerin kullanılmaya başlanması; çünkü bilgisayarlar en iyi performansı gösterebilmek için düzenli bakıma ihtiyaç duyar. Üstelik günümüzde pek çok makinede işi kolaylaştıran, üretim maliyetlerini düşüren ve teslim sürelerini kısaltan bilgisayarlar bulunur.
Kaç tür endüstriyel bakım vardır?
Günümüzde metal işleme sektöründe üç tür bakım uygulanır:
- Düzeltici bakım: temel amacı makinedeki kusurlu parça ve takımları düzeltmek, onarmak veya gidermek, gerektiğinde de değiştirmektir. Bu tür bakım, makinede bir hata ya da arıza ortaya çıktıktan sonra yapılır.
- Önleyici bakım: makinede görülebilecek arıza veya hataların sıklığını ve etkisini azaltmak için tasarlanmıştır. Bu bakımın temel amacı üretim hatlarındaki duruşları önlemek ve hatların verimini artırmaktır. Belirli aralıklarla yapılır ve makineye göre değişiklik gösterir.
- Kestirimci bakım: adından da anlaşılacağı gibi makinede ortaya çıkabilecek olası arızaları önceden tahmin etmeye dayanır. Bunun için makinelerin elektrik ve mekanik bileşenleri üzerinde kapsamlı analizler yapılır.
CNC torna tezgahında önleyici bakımın önemi
Bir CNC torna tezgahında önleyici bakımın önemini anlamak için otomobilleri örnek alabiliriz. Bir aracınız olduğunda yağ değişimi, lastiklerin kontrolü gibi rutin bakımları yaptırmanız gerekir. Böylece uzun vadede ciddi ve pahalıya mal olabilecek sorunların önüne geçilir. Aynı durum takım tezgahları, bu örnekte de CNC torna tezgahı için geçerlidir.
Bu tür bakım, bir ekipmanda ortaya çıkabilecek arızaları azaltmak amacıyla düzenli aralıklarla yapılır. CNC torna tezgahının önleyici bakımı, makine iyi durumda ve çalışır haldeyken, sistemde üretimi durduracak bir hata ortaya çıkmadan çok önce uygulanır.
Bu bakım sayesinde makinelerde ortaya çıkabilecek kusurların işaretlerini tespit etmek ve bunların gerçekleşme riskini azaltmak mümkündür. Böylece makinede düzeltici bakım yapma ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kalkar. Peki makine arızalarını önlemek için hangi işlemler yapılabilir?
Temel görevlerden söz ediyoruz: ekipmanın doğru kurulumu; üreticinin talimatlarına uygun kullanım; temizlik veya aşınan parçaların değiştirilmesi vb. CNC torna tezgahında önleyici bakım yalnızca üretim hatlarının beklenmedik şekilde durmasını önlemek için değil, atölyede daha pahalıya mal olabilecek düzeltici bakım ihtiyacını ortadan kaldırmak için de önemlidir.
Bakım her zaman makine çalışmıyorken, yani üretim saatleri dışında yapılmalıdır. Bakım planı kontrol edilecek CNC torna tezgahının tipine de bağlıdır; bu nedenle haftalık, aylık, altı aylık, yıllık vb. olarak programlanabilir. Bu kontrollerin ne zaman yapılacağına karar verirken makinenin kullanım yoğunluğunu ve çalışma sıklığını dikkate almak önemlidir.
CNC torna tezgahında önleyici bakım nasıl yapılır?
CNC torna tezgahında ekipman arızalarını önlemeye yönelik çeşitli kontroller yapılabilir. Kızak yağlama yağının seviyesi her gün kontrol edilmelidir, aynı şekilde soğutma sıvısının seviyesi de; ayrıca talaşlı imalat sırasında oluşan talaşlar makinenin yüzeyinden temizlenmelidir. Haftada bir kez filtre tahliyesinin ve hava basıncını gösteren manometrenin düzgün çalışıp çalışmadığının kontrol edilmesi önerilir. Uygun ürünlerle bir yüzey temizliği de yapılmalıdır. Makineye zarar verebilecekleri için çözücüler kesinlikle kullanılmamalıdır.
Öte yandan, torna tezgahının bileşenlerinin daha ayrıntılı incelenmesi için altı aylık ve yıllık kontroller planlanması tavsiye edilir; bu kontrollere elbette makinenin bilgisayarı da dahildir.