Przemysł metalowy to część przemysłu maszynowego, której zadaniem jest dostarczanie dóbr konsumpcyjnych, narzędzi i części wykonanych z metalu lub przy użyciu maszyn kolejnym ogniwom łańcucha produkcyjnego. Obejmuje on produkcję, dystrybucję i rynek tych wyrobów. Pojęcie przemysłu metalowego pojawiło się ponad 60 lat temu i od tego czasu zajmuje ważne miejsce w łańcuchach produkcyjnych.
Znaczenie przemysłu metalowego
Przemysł metalowy obejmuje narzędzia i maszyny przemysłowe, które dostarczają części pozostałym gałęziom przemysłu. Zasadniczo zapewnia on narzędzia i maszyny do obróbki metali i stopów żelaza na potrzeby produkcji dóbr inwestycyjnych, czyli wszystkiego – od maszyn po budynki i instalacje – co służy z kolei do wytwarzania innych dóbr i usług.
Przykładowo przemysł metalowy dostarcza narzędzia niezbędne do wytwarzania produktów w wielu innych branżach. Zapewnia on części, narzędzia i maszyny m.in. dla przemysłu spożywczego, motoryzacyjnego czy tekstylnego. Maszyny te tworzą łańcuch produkcyjny, dzięki któremu społeczeństwo otrzymuje określone dobra i usługi.
Dlaczego jednak przemysł metalowy jest tak ważny? Odpowiedź jest bardzo prosta. Bez niego większość znanej nam działalności gospodarczej zostałaby sparaliżowana. Bez maszyn i narzędzi, których dostarcza, wytwarzanie dóbr konsumpcyjnych byłoby niemożliwe: nie dałoby się produkować samochodów ani odzieży, a także konserwować żywności w puszkach ani przetwarzać w zakładach jakiejkolwiek innej żywności.
Cel
Głównym celem tej dziedziny jest przetwarzanie metalowego surowca na wszelkiego rodzaju detale, części i narzędzia, z których powstaje produkt końcowy. Mowa tu zarówno o drobnych elementach, takich jak nakrętki, śruby, łożyska, płaskowniki i blachy, jak i o zaawansowanych maszynach. Wszystkie one razem pozwalają wytwarzać np. puszki do pakowania tuńczyka czy części zamienne do samochodów.
Procesy obróbki metali na obrabiarkach
Przemysł metalowy to jedna z najbardziej złożonych dziedzin przemysłu i jako taka wymaga wykwalifikowanej kadry. Do zawodów tej branży należą m.in. frezerzy, tokarze, szlifierze, odlewnicy, spawacze, kowale i operatorzy obrabiarek CNC (sterowanych numerycznie).
W szerokim obszarze przemysłu metalowego wyróżniamy dwie bardzo ważne dziedziny: metalurgię i hutnictwo żelaza. Pierwsza zajmuje się pozyskiwaniem i przetwarzaniem metali w czystej postaci oraz wytwarzaniem ich stopów. Hutnictwo żelaza koncentruje się natomiast wyłącznie na technologiach dotyczących żelaza – nie tylko na jego produkcji, lecz także na łączeniu go z innymi pierwiastkami, np. z węglem.
Toczenie
Toczenie to jeden z podstawowych procesów obróbki metali. Realizuje się je za pomocą maszyn i narzędzi, które umożliwiają wykonywanie różnych operacji, takich jak obróbka detali, gwintowanie, przecinanie, wiercenie, toczenie wzdłużne i rowkowanie, przy obrocie przedmiotu obrabianego.
Tokarka to podstawowa obrabiarka do tego procesu. Jej działanie polega na obracaniu przedmiotu obrabianego, zamocowanego we wrzecienniku, podczas gdy narzędzia skrawające przemieszczają się względem jego powierzchni. Narzędzia skrawające usuwają nadmiar materiału, a powstające w ten sposób odpady nazywamy wiórami.
Frezowanie
Frezowanie to kolejna metoda obróbki skrawaniem, realizowana na maszynie zwanej frezarką, w której mocuje się obrotowe narzędzie wieloostrzowe nazywane frezem. Frezarka zapewnia bardzo wysoką dokładność, zwłaszcza w wersji sterowanej numerycznie (CNC), a ponadto skraca czas produkcji i zmniejsza liczbę potrzebnych operatorów.
Wiercenie
Wiercenie to jeden z procesów obróbki detali w przemyśle metalowym. Obrabiarka – wiertarka – wykonuje w przedmiocie obrabianym otwory za pomocą obracającego się wiertła. Wiertło drąży otwór w powierzchni, jednocześnie usuwając wióry. Na rynku dostępne są różne rodzaje wiertarek: elektryczne, hydrauliczne, magnetyczne, pneumatyczne, ręczne, udarowe, wiertarko-frezarki itd.
Inne procesy obróbki metali
| Spawanie | Proces stosowany do łączenia części. Spawanie polega zazwyczaj na stopieniu materiału (najczęściej metalu) pomiędzy łączonymi elementami; po ostygnięciu stopiony materiał tworzy trwałe połączenie. |
| Odlewanie | Odlewanie pozwala wytwarzać detale z metalu lub tworzywa sztucznego poprzez „roztopienie” materiału i wlanie go do formy, w której krzepnie. |
| Walcowanie | Walcowanie to kolejny proces obróbki metali, należący do hutnictwa: stal po wyjściu z pieca odlewa się we wlewki, które następnie przerabia się na blachy służące do wytwarzania konkretnych detali. |
| Kucie | Kucie służy do kształtowania tworzyw sztucznych i metali na zimno lub na gorąco poprzez działanie sił ściskających, tak aby uzyskać określony kształt. |