Konserwacja zapobiegawcza maszyn i narzędzi ma na celu wydłużenie żywotności parku maszynowego oraz zapobieganie uszkodzeniom, awariom i błędom, które mogłyby zatrzymać produkcję. Plany konserwacji służą oczywiście także ochronie operatorów, ponieważ poprawiają bezpieczeństwo w warsztacie.
Jakie są rodzaje utrzymania ruchu w przemyśle?
Obrabiarki również mogą ulegać awariom, wykazywać błędy i usterki, psuć się, a czasem nie nadawać się już do naprawy. Każdy element maszyny może przestać działać i zatrzymać produkcję, co bez wątpienia opóźniłoby terminy dostaw i przyniosło straty zakładowi lub warsztatowi. Co więcej, jeśli zaczynająca szwankować maszyna nie zostanie w porę naprawiona, może całkowicie przestać działać i trzeba będzie ją zastąpić nową. A to oznacza duży wydatek.
Wreszcie, co nie mniej ważne, maszyny z usterkami zagrażają bezpieczeństwu pracowników zakładu. Maszyna, która nie działa prawidłowo, może spowodować pożar, zablokować się, tracić płyny eksploatacyjne, nie reagować na polecenia zatrzymania wydawane przez operatorów i wiele więcej. To realne zagrożenie dla osób pracujących w warsztacie.
Odkąd wynaleziono maszyny w dzisiejszej postaci, opracowano również zasady ich konserwacji. Ze względu na cel działań utrzymanie ruchu maszyn może mieć charakter korekcyjny, zapobiegawczy lub predykcyjny.
Utrzymanie ruchu korekcyjne
To pierwszy rodzaj konserwacji, jaki powstał, i bardzo łatwo go zrozumieć: gdy maszyna się zepsuje, trzeba ją naprawić. Innymi słowy, usterki usuwa się dopiero wtedy, gdy wystąpią. Przez wiele lat utrzymanie ruchu korekcyjne było jedynym działaniem podejmowanym w celu ochrony maszyn. Dopiero gdy właściciele zakładów i warsztatów dostrzegli straty, jakie takie podejście przynosi produkcji, zaczęli szukać nowych form utrzymania ruchu. Tak narodziła się konserwacja zapobiegawcza maszyn i narzędzi.
Konserwacja zapobiegawcza
Gdy maszyna się psuje, produkcja stoi do czasu usunięcia usterki. Może to potrwać kilka godzin, dni lub tygodni – albo skończyć się koniecznością zakupu nowej maszyny. Aby uniknąć napraw awaryjnych, opracowano system ograniczania ryzyka. Dzięki zestawowi określonych czynności można zapobiegać usterkom, błędom i awariom maszyn oraz ich narzędzi.
Utrzymanie ruchu predykcyjne
Utrzymanie ruchu predykcyjne wykorzystuje dane statystyczne, aby przewidywać usterki, które mogą wystąpić w instalacjach i maszynach.
Jak prowadzić konserwację zapobiegawczą maszyn i narzędzi?
Aby uniknąć awarii maszyny, technicy utrzymania ruchu w warsztatach i zakładach powinni przeprowadzać przeglądy kontrolne. Podczas nich sprawdzają, czy maszyny są użytkowane zgodnie z zaleceniami producenta – jednym z najczęstszych błędów jest bowiem niewłaściwe użytkowanie obrabiarek.
W trakcie rutynowych przeglądów technicy powinni ponadto kontrolować stan instalacji. Chodzi o to, by instalacje w warsztacie zapewniały optymalne warunki pracy maszyn – na przykład odpowiednią wentylację czy wymaganą moc przyłączeniową. Dzięki takim drobnym działaniom można wydłużyć okres eksploatacji maszyn i uniknąć nieoczekiwanych awarii.
Rodzaje konserwacji zapobiegawczej
Konserwację zapobiegawczą można prowadzić w oparciu o czas, czyli planować czynności codzienne, cotygodniowe, comiesięczne lub coroczne, aby sprawdzać maszyny i wykrywać potencjalne awarie. Ten rodzaj konserwacji wymaga planowania i koordynacji między wszystkimi działami warsztatu.
Konserwacja zapobiegawcza dotyczy bowiem maszyn, które są w użyciu. Nie muszą pracować akurat w chwili przeglądu, ale powinny to być maszyny sprawne, eksploatowane na co dzień. Do codziennych czynności zapobiegawczych należy np. usuwanie wiórów, a do cotygodniowych – wymiana lub uzupełnianie oleju.
Inny rodzaj konserwacji zapobiegawczej opiera się na stopniu eksploatacji maszyn. Oznacza to, że maszynę używaną codziennie trzeba stale monitorować. W tym celu operatorzy lub technicy utrzymania ruchu powinni prowadzić ewidencję godzin pracy, cykli produkcyjnych itd. Przykładowo w zakładach, w których maszyny pracują 24 godziny na dobę, należy je często sprawdzać, aby uniknąć nagłych awarii zatrzymujących produkcję.
Opracowanie strategii zapobiegawczej
Każda obrabiarka jest inna. Nie wszystkie wymagają takiej samej obsługi, ale pewne elementy są wspólne – na przykład czyszczenie. W przypadku maszyn do obróbki skrawaniem trzeba usuwać wióry z łoża i innych miejsc, w których mogą się gromadzić. Należy też stosować olej do smarowania ruchomych części maszyny, aby zapobiegać ich zużyciu. Oczywiście instalacje muszą być w nienagannym stanie i zapewniać warunki odpowiednie do pracy tych maszyn (zasilanie elektryczne, woda, olej, oświetlenie, wentylacja, temperatura itd.).
Każda maszyna w warsztacie powinna mieć własny plan konserwacji zapobiegawczej (tygodniowy, miesięczny, roczny); należy zaplanować okresowe przeglądy maszyn, a także sprzątanie (stanowiska i maszyny), kontrolę oprogramowania (w przypadku maszyn CNC) i oczywiście zgłaszanie do działu utrzymania ruchu każdego elementu, który nie działa prawidłowo, aby go wymienić lub naprawić.