Su jeti kesim makinesi, metal işleme sektöründe gerçek bir devrim niteliğindedir. Parça işlemede pek çok avantaj sunar; bunlar arasında örneğin üretim maliyetlerinin düşmesi ve işlenen malzemelerin korunması sayılabilir. Peki bu yenilikçi teknoloji nedir ve nasıl çalışır?
Su jeti ile kesim nedir?
Su jeti ile kesim, tüm işleme yöntemleri arasında sanayideki en yeni süreçlerden biridir. Metal veya cam gibi farklı malzemeleri kesebilmesini sağlayan çok yönlülüğü sayesinde son dönemde giderek daha fazla ilgi görmektedir.
Adından da anlaşılacağı gibi su jeti kesim makinesi, kesme işlemi için su basıncını kullanarak parça işler. Bu, suyun işlenecek yüzeye çarptığı anda kazandığı hız ve güç sayesinde mümkündür. Her türlü malzemeyi (metal, cam, ahşap, tekstil vb.) kesebilen mekanik bir yöntemdir. Sonuçlar yüksek kalitelidir ve istenen yüzey kalitesi elde edilir.
Su ile kesim süreci
Su jeti kesim makinesi sayısal kontrol (CNC) ile çalışır; bu nedenle süreç çok daha kolay ve basittir. İlk adım, kesilecek parçanın ölçülerini, kalınlığını ve malzemesini belirlemek için bilgisayarda bir CAD programıyla parçayı tanımlamaktır. Ardından veriler makineye entegre bir CAM yazılımıyla işlenir.
İşlenen dosya doğrudan makinenin bilgisayarında açılır ve buradan malzeme özelliklerini de içeren bir dizi parametre ayarlanabilir. Daha sonra malzeme makineye bağlanır ve makine çalıştırılır. En doğrusu, parçayı hammadde israfına yol açmayacak şekilde konumlandırmaktır. Makinede birden fazla kesim kafası bulunuyorsa parçayı doğru konumlandırmak birkaç kesim işleminin aynı anda yapılmasını sağlar: Bu da süreci hızlandırır ve üretim maliyetlerini düşürür.
Bu tür makineler kesintisiz çalışır; bu nedenle parçanın yeniden konumlandırılması gerekmedikçe makineyi durdurmaya gerek yoktur.
Su jeti kesim makinesi nasıl çalışır?
Bir su jeti kesim makinesi, basınçlı bir su jetiyle çalışır. Su, çapı 0,1 mm ile 0,4 mm arasında değişen bir nozuldan çıkar. Ancak makine yalnızca su püskürtmez; kesim, çok yüksek basınçta su ve aşındırıcı (abrasif) madde karışımıyla yapılır.
Nozul, su ile parça işlemede kilit bir rol oynar; çünkü jetin ne kadar toplu kalacağı ona bağlıdır ve bu da uygulanan tekniğin başarısını belirler. Örneğin jet konik biçimde çıkarsa kesim şiddeti, hassasiyet ve kalite kaybedilir.
Bu süreçte su jetinin basıncı da çok önemli bir rol oynar. Uygun basınç, 4.000 bar basınca ulaşılmasını sağlayan basınç yükselticili (intensifier) bir pompa ile elde edilir. İşlenecek parçaya bağlı olarak daha düşük basınçlarda da çalışılabilir; hatta suyu aşındırıcıyla karıştırmadan da çalışmak mümkündür. Örneğin markalama, kanal açma veya gravür için düşük basınçlı su kullanılır.
Kesme hızı da belirleyicidir ve pompanın uyguladığı basınca, kullanılan aşındırıcının miktarına ve kalitesine, parçanın kalınlığına, yükselticinin kapasitesine ve nozul çapına bağlıdır. Örneğin su, saniyede 1.000 metreye varan hızlarla çıkabilir.
Sürece neden aşındırıcı eklenir? Çünkü kesim yapmak için tek başına su yeterli değildir; bu nedenle su jeti kesim makinesiyle yapılan işlemde aşındırıcı da kilit bir unsurdur. Malzeme yumuşaksa ya da yalnızca gravür yapılacaksa aşındırıcıya gerek yoktur. Kil ve cam karışımlarında ise aşındırıcı vazgeçilmezdir.
Su ile kesimin avantajları
Su jeti kesim makinesi kullanmanın avantajları şunlardır:
- Soğuk bir süreçtir ve ısı oluşturmaz; bu nedenle işlenen parçanın malzemesinde deformasyon riski yoktur.
- Çevre dostudur, çünkü gaz salımı olmaz.
- Su jeti kesim makinesinin kullanımı kolaydır ve parçayı tasarlayan kişi dışında uzman gerektirmez. Parçayı yerleştirip programı çalıştırmayı da aynı kişi üstlenebilir.
- Başka işlerden kalan parçalar yeniden kullanılabilir.
- Büyük kalınlıkların kesilmesine olanak tanır.
- Kalıntı gerilme oluşmaz.
- Uygun fiyatlıdır.